უნდა შედიოდეს თუ არა იმუნიზაციის პროგრამაში მენინგიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია? ამ საკითხზე სიუჟეტი საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა მოამზადა. სიუჟეტის თანახმად, აღნიშნულ თემაზე დისკუსიის გააქტიურება დიდ ბრიტანეთში ინფექციის აფეთქებამ გამოიწვია. მენინგიტის საშიში ფორმის ათეულობით შემთხვევა ახალგაზრდებში გამოვლინდა. ორი მათგანი კი ლეტალური შედეგით დასრულდა. მომხდარმა კითხვები გააჩინა საქართველოშიც, საზოგადოების ნაწილი ინტერესდება, არის თუ არა ქვეყანაში მენინგიტის საწინააღმდეგო ვაქცინა ხელმისაწვდომი და როგორ ხდება დაავადების მართვა. სპეციალისტების ინფორმაციით, განგაშის საფუძველი არ არსებობს, რადგან ბრიტანეთისგან განსხვავებით, საქართველოში ინფექცია ძალიან იშვიათია და ვაქცინაცია გეგმური აცრების ჩამონათვალში სწორედ ამ მიზეზით არ შედის. როგორ მედიკოსები აცხადებენ, დროული გამოვლენის შემთხვევაში, ინფექციის მკურნალობა გამოჯანმრთელებით სრულდება.“ის შემთხვევები, რაც დაფიქსირდა 2026 წლის 13 მარტიდან ინგლისში, ეხებოდა მხოლოდ და მხოლოდ ერთ რეგიონს. დაფიქსირდა, რომ გამომწვევი იყო მენინგოკოკის ფორმა, რომელსაც „ბე“ მენინგოკოკს ვეძახით. ბაქტერიული მენინგიტის ეს ფორმა საკმაოდ მძიმე დაავადებაა და როგორც წესი, ძალიან იშვიათი დღევანდელ რეალობაში,“ - განაცხადა იაშვილის კლინიკის ხელმძღვანელმა ივანე ჩხაიძემ. რაც შეეხება სიმპტომებს, მისი თქმით, ესაა მაღალი ცხელება, თავის ძლიერი ტკივილი და ღებინება, რასაც მოჰყვება ნერვული სისტემის დაზიანების სხვადასხვა გამოვლინება, დაწყებული გულყრით, დამთავრებული მძიმე სეფსისით. „მკურნალობა ხელმისაწვდომი და ეფექტიანია, განსაკუთრებით ადრეულ სტადიაზე. იმ ქვეყნებში, სადაც ამ ფორმის მენინგიტით გამოწვეული ავადობა საშუალო ან უფრო მეტად მაღალია ან ფიქსირდება აფეთქებები, ისე როგორც ახლა იყო ინგლისში, შეიძლება იყოს რეკომენდაცია, რომ ამ ქვეყნებმა დანერგონ ვაქცინა და შეიტანონ ეროვნულ კალენდარში. საქართველო არ მიეკუთვნება ამ ქვეყნების კატეგორიას და შესაბამისად, საკითხი ამ ვაქცინის ეროვნულ კალენდარში ჩართვაზე არც ყოფილა და არც არასდროს დასმულა,“ - განაცხადა იაშვილის კლინიკის დირექტორმა ივანე ჩხაიძემ.ინფექციონისტი ალექსანდრე გოგინავა მიიჩნევს, რომ მენინგიტის საწინააღმდეგო აცრის გეგმიურ ვაქცინაციაში შეტანა მიზანშეწონილი იქნება.„შესასწავლია ჩვენი რეალობა - ბოლო წლების სტატისტიკა და სხვა ფაქტორები და უკვე ამის მიხედვით უნდა მოხდეს შეფასება, რამდენად არის საქართველოში მენინგოკოკის ვაქცინის კალენდარულ ვაქცინაციაში ჩართვის საშუალება. ჩემი აზრით, ეს კარგი იქნება, თუმცა ეს ჩემი აზრია და ამას სამუშაო ჯგუფის  მუშაობა სჭირდება,“ - აღნიშნა ალექსანდრე გოგინავამ.ინფექცია ძირითადად ჰაერწვეთოვანი გზით გადადის და ვრცელდება ინფიცირებული ადამიანისაგან ცხვირიდან ან პირის ღრუდან გამოყოფილი წვეთების საშუალებით ლაპარაკის, ხველების ან ცემინების დროს, მჭიდრო კავშირის პირობებში და განსაკუთრებით დახურულ სივრცეში, ინფექციის  რისკჯგუფებს ძირითადად ბავშვები და მოზარდები წარმოადგენენ.დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის 2020 წლის მონაცემებით, საქართველოში ყოველწლიურად დაავადების საშუალოდ 15-20 შემთხვევა რეგისტრირდება, მათ შორის შემთხვევათა 90%-ზე მეტი 0-14 წლის ასაკობრივ ჯგუფზე მოდის. მენინგოკოკური მენინგიტისა და მენინგოკოკცემიით გამოწვეული ლეტალობა 10-20%-ს შეადგენს.სიუჟეტის თანახმად,  ამცრელი დაწესებულებების უმრავლესობაში ვაქცინა არ აქვთ, თუმცა ერთეულ კლინიკებში გვითხრეს, რომ ვაქცინის გაკეთება შესაძლებელია, პროცედურამდე იმუნოლოგთან გასაუბრებაა საჭირო.წყარო: jandacva.ge

ზედა ზღვარი, იგივე რეფერენტული ფასი, დამატებით კიდევ რამდენიმე ასეულ მედიკამენტზე დაწესდა. ამის შესახებ „ფარმაცევტული პროდუქტის რეფერენტული ფასების ჩამონათვალის დამტკიცების შესახებ“ ჯანდაცვის მინისტრის ბრძანებაში ვკითხულობთ.ახალ ჩამონათვალში მოცემულია მედიკამენტების როგორც საბითუმო ისე საცალო ფასის ზედა ზღვარი.როგორი იქნება წამლების საბითუმო და საცალო მაქსიმალური ფასი"ბიზნესპრესნიუსი" გთავაზობთ რამდენიმე მედიკამენტის შესახებ ინფორმაციას: Captopril (912.5მგ აპკიანი გარსით დაფარული ტაბლეტი N20) - საბითუმო მაქსიმალური ფასი 1.5 ლარი, საცალო მაქსიმალური ფასი 2.1 ლარი; Diazepam (10მგ ტაბლეტი N24) - საბითუმო მაქსიმალური ფასი - 2.62 ლარი, საცალო მაქსიმალური ფასი - 3.67 ლარი;Enalapril (10მგ ტაბლეტი N100) - საბითუმო მაქსიმალური ფასი 11.26 ლარი, საცალო მაქსიმალური ფასი - 14.64 ლარი Ibuprofen (1% 147მლ ვაგინალური ხსნარი N1) - საბითუმო მაქსიმალური ფასი - 13.36 ლარი, საცალო მაქსიმალური ფასი - 17.37 ლარი; Omeprazole (10მგ გასტრორეზისტენტული კაფსულა) - საბითუმო მაქისიმალური ფასი - 2.3 ლარი, საცალო მაქსიმალური ფასი - 3.22 ლარი;და ა.შ მედიკამენტების სრული სია იხილეთ აქ.შეგახსენებთ, რომ წამლების ჩამონათვალი, რომლებზეც ფასის ზედა ზღვარი მოქმედებს, ეტაპობრივად ფართოვდება . როგორც მთავრობა განმარტავს, გეგმაშია, რომ ფარმაცევტულ ბაზარზე, აქტიურად მიმოქცევაში არსებული მედიკამენტები სრულად მოიცვას.ცნობისთვის, რეფერენტული ფასწარმოქმნის მექანიზმი იმ წამლებზეც ვრცელდება, რომლებზეც ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, ფარმაცევტულ ქსელებს ჭარბი ფასნამატი ჰქონდათ განსაზღვრული და იმპორტის ფასთან შედარებით 1000%, 2000% და 3000%-ით ძვირად ყიდდნენ.

იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორის, ივანე ჩხაიძის განცხადებით, თებერვლიდან საქართველოში ყველაზე ხშირად ცირკულირებს ვირუსი, რომელიც 2 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის არის უფრო მეტად საყურადღებო, რადგან მას შეუძლია ბრონქების ანთება გამოიწვიოს.როგორც ივანე ჩხაიძემ „მედიაცენტრ მთავარში“ გამართულ პრესკონფერენციაზე განმარტა, ვირუსს ახასიათებს ხშირი ხველა, გახშირებული და გაძნელებული სუნთქვა.„ეს არის ვირუსი, რომელმაც ჩაანაცვლა გრიპი. თუ დეკემბრიდან დაწყებული საქართველოში ყველაზე ხშირად მიმართვიანობის განმაპირობებელი როგორც სტაციონარებში, ისე პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებაში იყო გრიპი, კერძოდ კი, ე.წ. ჰონკონგის გრიპი, ახლა განსაკუთრებით, თებერვლის მეორე ნახევრიდან ყველაზე ხშირად ფიქსირდება ვირუსი, რომელიც 2 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის არის უფრო მეტად საყურადღებო, ვინაიდან მას შეუძლია გამოიწვიოს წვრილი ბრონქების ანთება. ამ დაავადებას ბრონქიოლიტი ჰქვია და მისთვის დამახასიათებელია სუნთქვის მკვეთრი გახშირება, შეტევითი, ხშირი ხველა, გახშირებული და გაძნელებული სუნთქვა. ეს ყველაფერი მიმდინარეობს მსტვინავი ხასიათის სუნთქვის ფონზე. ამ დაავადების დიაგნოზის დასმა სირთულეს არ წარმოადგენს. სწორედ კლინიკური ნიშნებით არის ამ დაავადების დიაგნოსტირების შესაძლებლობა, დამატებითი კვლევები არ სჭირდება. თუ 2 წლამდე ასაკის ბავშვს ჩამოთვლილი კლინიკური ნიშნები აქვს, უნდა მივიჩნიოთ, რომ ეს არის ბრონქიოლიტი. შესაბამისად, მკურნალობაც და მართვაც მიდის, როგორც ბრონქიოლიტის. რთული და მძიმე მიმდინარეობა ინფიცირების ყველა შემთხვევას არ აქვს, მაგრამ პაციენტების ნაწილი საჭიროებს ჟანგბადის დამატებით მიწოდებას, გადასხმას და სითხის შევსებას. პაციენტების მცირე ნაწილს ჰოსპიტალიზაცია სჭირდება“,- განაცხადა ივანე ჩხაიძემ.მისი განმარტებით, გართულებების თავიდან არიდების მიზნით, საჭიროა აცრა. ივანე ჩხაიძე ასევე განმარტავს, რომ ვირუსი 4 დღემდე არის აქტიური.„ეს არ არის ყველა ორსულთან გასაკეთებელი აცრა. ვაქცინაცია კეთდება იმის მიხედვით, თუ ორსულობის მერამდენე თვეა და როდის ველოდებით ბავშვის დაბადებას. ასევე, შესაძლებელია 1-6 თვის ასაკის ბავშვებშიც გაკეთდეს, ვინაიდან ამ ასაკში არის ყველაზე მეტად გართულებების მაღალი ალბათობა.თუმცა, ეს ვირუსი არა მხოლოდ ბავშვებისთვის არის რისკის შემცველი, 65 წელს გადაცილებულ მოსახლეობაში მას შეიძლება გამოიწვიოს ისეთი პრობლემა, რომელიც ამ ასაკობრივი ჯგუფისთვის საავადმყოფოში მოხვედრის მაღალ რისკთან არის დაკავშირებული, ეს არის ფილტვების ანთება.ეს ორი რადიკალურად განსხვავებული ასაკი, 2 წლამდე და 65 წელს ზემოთ არის ძირითადი რისკჯგუფები, სადაც ამ ვირუსით ინფიცირების შემთხვევაში, საჭიროა ინტენსიური მეთვალყურეობა და აქტიური ჩარევა დაავადების მართვის პროცესში“, - განაცხადა ივანე ჩხაიძემ.ის მოსახლეობას რეკომენდაციას მიმართავს, რომ მოახდინონ ვირუსიანი ადამიანების ოჯახის წევრებისგან სრული იზოლირება, ატარონ ნიღაბი, დაიცვან ხელების ჰიგიენა, გაანიავონ ბავშვის ოთახი და სველი წესით დაალაგონ.ipn.ge

საერთაშორისო პლატფორმა Statista-მ, გამოცემა Newsweek-თან თანამშრომლობით, 2025 წლის მსოფლიოს საუკეთესო საავადმყოფოების რეიტინგი გამოაქვეყნა, რომელიც ჯანდაცვის სფეროში ერთ-ერთ ყველაზე ავტორიტეტულ კვლევად ითვლება.რეიტინგი მრავალ კომპონენტს ეფუძნება და აერთიანებს როგორც სამედიცინო პროფესიონალების შეფასებებს, ისე პაციენტთა გამოცდილებასა და კლინიკურ მონაცემებს.კვლევის მიხედვით, შეფასება შემდეგი ძირითადი კრიტერიუმების საფუძველზე განხორციელდა: სამედიცინო პერსონალის რეკომენდაციები, პაციენტების კმაყოფილების დონე, კლინიკური ხარისხის მაჩვენებლები, პაციენტის მიერ შეფასებული შედეგები და სამეცნიერო აქტივობა.2025 წლის კვლევა მასშტაბურობით გამოირჩევა - შეფასებულია ათიათასობით საავადმყოფო, ხოლო პროცესში მონაწილეობა მიიღო ათობით ათასმა ექიმმა და ჯანდაცვის სფეროს წარმომადგენელმა. საბოლოო რეიტინგში, 30 ქვეყნის სხვადასხვა კლინიკა მოხვდა, გამოიკვეთა მსოფლიოს ტოპ-250 საუკეთესო საავადმყოფო.ტოპ-10 საუკეთესო კლინიკა მსოფლიოშიგლობალურ სიაში ლიდერობენ ის სამედიცინო დაწესებულებები, რომლებიც გამოირჩევიან მაღალი ხარისხის მომსახურებით, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებითა და პაციენტზე ორიენტირებული მიდგომებით. მსგავსი კლინიკები, ძირითადად, განვითარებული ჯანდაცვის სისტემების მქონე ქვეყნებშია კონცენტრირებული. აღსანიშნავია, რომ ჩამონათვალში ჭარბობენ ამერიკის შეერთებულ შტატებში მდებარე საავადმყოფოები."ბიზნესპრესნიუსი" Statista-ს მონაცემებზე დაყრდნობით გთავაზობთ მსოფლიოს ტოპ-10 საუკეთესო საავადმყოფოს, რომელიც რეიტინგის სათავეში მოხვდა: Mayo Clinic - აშშ; Cleveland Clinic - აშშ; Toronto General Hospital (University Health Network) - კანადა; The Johns Hopkins Hospital - აშშ; Karolinska Universitetssjukhuset -შვედეთი Massachusetts General Hospital - აშშ; Charité - Universitätsmedizin Berlin - გერმანია; Sheba Medical Center - ისრაელი; Singapore General Hospital - სინგაპური; Universitätsspital Zürich -შვეიცარია. გლობალური მონაცემთა პლატფორმის, Statista-ს თანახმად, მსოფლიოში საავადმყოფოების რაოდენობა, სავარაუდოდ, 2026 წლისთვის 215 977-ს მიაღწევს.BPN

ფილტვის ანთება და გრიპი ჩაანაცვლა ბრონქიოლიტმა და რესპირაციულ სინციტიურმა ვირუსმა - მოიმატა კორონავირუსის გავრცელებამაც, მარტის თვეში გასულ თვეებთან შედარებით გაცილებით ბევრი იყო,- ამის შესახებ იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორმა, პროფესორმა ივანე ჩხაიძემ „ინტერპრესნიუსს“ განუცხადა.მისივე თქმით, ბრონქიოლიტი იწვევს მკვეთრად გახშირებულ შეტევითი ხასიათის ხველას, გახშირებულ სუნთქვას და სპეციფიკური სიმპტომია სტვენითი სუნთქვა.„დეკემბრის შუა რიცხვებში გრიპის შემთხვევების ჯამური რაოდენობა ქვეყანაში შეადგენდა 70%-ს. ახლა, მარტის პირველი და მეორე კვირის განმავლობაში გრიპის შემთხვევები შემცირდა 7%-მდე. მარტის თვეში, გრიპის ვირუსი ჩაანაცვლა და ყველაზე მეტია სწორედ რესპირაციულ სინციტიური ვირუსი. თუ გადავხედავთ, ბავშვებში გართულების ძირითადი მიზეზი არის ბრონქიოლიტი და ფილტვების ანთება, ახლა ბრონქიოლიტი სჭარბობს. ბრონქიოლიტი იწვევს მკვეთრად გახშირებულ შეტევითი ხასიათის ხველას, გახშირებულ სუნთქვას, სპეციფიკური სიმპტომი აქვს სტვენითი სუნთქვა.ეს არის ბრონქიოლიტის წამყვანი მიზეზი, რაც განპირობებულია ბრონქიოლების შევიწროებით.ფილტვის ანთება და გრიპი ახლა ჩაანაცვლა ბრონქიოლიტმა და რესპირაციულ სინციტიურმა ვირუსმა. ეს არის წლევანდელი სეზონის განსხვავება.უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ დიდხანს არ იყო ქვეყანაში და ბოლო პერიოდში გამოჩნდა კორონავირუსი - მოიმატა კორონავირუსის შემთხვევებმა.ეს მატება არ შეეხო მძიმედ მიმდინარე დაავადებას, პირველადი ჯანდაცვის რგოლის პაციენტები არიან. კორონავირუსის შემთხვევები მარტის თვეში გაცილებით ბევრი იყო გასულ თვეებთან შედარებით. „ომიკრონის“ ერთ-ერთი მუტაცია ცირკულირებს. საუბარი, რომ საფრთხეს წარმოადგენს, არ არის, მაგრამ, მომატებული არის“,- აღნიშნავს ივანე ჩხაიძე.რაც შეეხება უშუალოდ იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალურ საავადმყოფოს, ივანე ჩხაიძე განმარტავს, რომ კლინიკაში „ბევრა რესპირაციულ სინციტიური ვირუსი“„28 პაციენტიდან 14 აქვს რესპირაციულ სინციტიური ვირუსით მიმდინარე პრობლემა“,- აცხადებს ჩხაიძე.www.interpressnews.ge

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ხელოვნური ინტელექტისა და ჯანმრთელობის ცენტრების გლობალურ კონსორციუმს ქმნის.ესაა ორგანიზაციის ექვსივე რეგიონში არსებული წამყვანი ინსტიტუტების ქსელი,  რომელიც ქვეყნებს დაეხმარება ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების საერთო პოლიტიკის შემუშავებაში. პირველი ასეთი ცენტრი, რომელიც ინიციატივას შეუერთდა, არის დელფტის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი (TU Delft) ნიდერლანდებში. კონსორციუმის კანდიდატი წევრების პირველი შეხვედრა 17-19 მარტს დელფტში გაიმართა, სადაც ინსტიტუტები შეთანხმდნენ თანამშრომლობის პრიორიტეტებსა და მექანიზმებზე.კონსორციუმის შექმნის მიზეზი გახდა ხელოვნური ინტელექტის გავლენის იმ სემინარის შედეგები, რომელიც 29 იანვარს ჯანმო-ს მხარდაჭერით გაიმართა.სემინარზე ხელოვნური ინტელექტის, ფსიქიკური ჯანმრთელობის, ეთიკისა და საზოგადოებრივი პოლიტიკის 30-ზე მეტმა საერთაშორისო ექსპერტმა კონსენსუსს მიაღწია: გენერაციული ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება უნდა განიხილებოდეს, როგორც საზოგადოებრივი ფსიქიკური ჯანმრთელობის გავლენის ფაქტორი. ეს, პირველ რიგში, ჩატბოტებს ეხება, რომლებიც არ არის შექმნილი ან გამოცდილი ფსიქოლოგიური მხარდაჭერისთვის, მაგრამ სულ უფრო ხშირად გამოიყენება ამ მიზნით. „ხელოვნური ინტელექტი სულ უფრო მეტად ურთიერთქმედებს ადამიანებთან ემოციური დაუცველობის დროს - ჩვენ გვაქვს პასუხისმგებლობა, უზრუნველვყოთ, რომ ეს სისტემები შემუშავდეს და რეგულირდეს ადამიანების უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობის გათვალისწინებით“, - განაცხადა ჯანმო-ს ციფრული ჯანმრთელობისა და ხელოვნური ინტელექტის დეპარტამენტის დირექტორმა, ალენ ლაბრიკმა.ექსპერტებმა სამი ძირითადი რეკომენდაცია ჩამოაყალიბეს. პირველ რიგში, ნებისმიერი ხელოვნური ინტელექტის შეფასებისას უნდა იქნეს გათვალისწინებული გენერაციული ხელოვნური ინტელექტის გავლენა ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე და ეს ეხება არა მხოლოდ ფსიქოლოგიური მხარდაჭერისთვის სპეციალურად შემუშავებულ პროგრამებს.მეორე: მონიტორინგი უნდა მოიცავდეს გრძელვადიან ეფექტებს, მათ შორის ემოციურ დამოკიდებულებას ხელოვნური ინტელექტის სისტემებზე.მესამე: ფსიქიკური ჯანმრთელობის მხარდაჭერის მიზნით შექმნილი ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტები უნდა შემუშავდეს ფსიქიატრებთან და შესაბამისი გამოცდილების მქონე ადამიანებთან, მათ შორის ახალგაზრდებთან, კულტურული და ენობრივი მახასიათებლების გათვალისწინებით.ამ რეკომენდაციების აუცილებლობაზე უკვე მიუთითებს კვლევები. ჟურნალ „სამედიცინო ინტერნეტკვლევის“ ბოლოდროინდელმა კვლევამ აჩვენა, რომ 18-25 წლის ახალგაზრდები, რომლებსაც ფსიქოზის მომატებული რისკი აქვთ, უფრო ხშირად იყენებენ ჩატბოტებს ემოციური მხარდაჭერისთვის და მიდრეკილნი არიან მათთვის ადამიანური როლების მინიჭებისკენ, როგორიცაა „თერაპევტი“. პარალელურად, დელფტის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის მკვლევარები მიუთითებენ კრიზისის ერთიანი რეფერალური პროტოკოლების აუცილებლობაზე: თუ მწვავე მდგომარეობაში მყოფი მომხმარებელი დაუკავშირდება ჩატბოტს, უნდა არსებობდეს მკაფიო მექანიზმი მისი სპეციალისტთან გადასამისამართებლად.ჯანმო ხაზს უსვამს, რომ კონსორციუმი არ წარმოადგენს ჯანდაცვაში ხელოვნური ინტელექტის აკრძალვის მცდელობას, არამედ არის ჩარჩო იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ხელოვნური ინტელექტის მმართველობა დაფუძნებული იყოს მტკიცებულებებზე, ეთიკასა და ცალკეული ქვეყნების საჭიროებებზე. ეს სიგნალია ტექნოლოგიური კომპანიებისთვის, რომ ფსიქიკური ჯანმრთელობის კონტექსტში ხელოვნური ინტელექტის რეგულირება ეროვნული ინიციატივებიდან გლობალურ სტანდარტად გარდაიქმნება.jandacva.ge

დიდ ბრიტანეთში მენინგიტის აფეთქების შემდეგ, მოსახლეობის გარკვეული კატეგორიის ვაქცინაცია დაიწყო. ქვეყნის ჯანდაცვის უსაფრთხოების სააგენტოს უახლესი რეკომენდაციების თანახმად, უნდა აიცრას ყველა, ვინც 5-15 მარტის პერიოდში კლუბ Chemistry-ში იმყოფებოდა.ასევე იცრებიან იმ სკოლების ზედა კლასის მოსწავლეები, სადაც შემთხვევები დაფიქსირდა.კენტის უნივერსიტეტისა და კენტერბერის ქრაისთჩერჩის უნივერსიტეტის სტუდენტებსა და თანამშრომლებზე, დადასტურებული ან საეჭვო შემთხვევების ახლო კონტაქტებზე.დიდ ბრიტანეთში მომხდარი, მენინგიტის აფეთქებით გამოწვეული შეშფოთება ქვეყნის საზღვრებს გასცდა.შეგახსენებთ, რომ 2026 წლის მარტში, კენტერბერში, სტუდენტებს შორის მენინგიტის სწრაფი გავრცელება დაფიქსირდა.რამდენიმე დღეში დაავადების დაახლოებით 20 შემთხვევა გამოვლინდა. 2 ადამიანი გარდაიცვალა. ათზე მეტი პაციენტი საავადმყოფოში მოხვდა. გამოვლენილია მენინგოკოკი B (MenB), რომელიც შედარებით საშიში ბაქტერიული ფორმაა. ეს შტამი ყველა სტანდარტულ ვაქცინაში არ შედის, რამაც ხელი შეუწყო მის გავრცელებას. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ინფექცია ღამის კლუბში, სტუდენტურ წვეულებაზე გავრცელდა.ერთ-ერთი გარდაცვლილი 18 წლის ჯულიეტ კენია, რომელიც დაავადების სიმპტომების გამოვლენიდან ერთ დღეში დაიღუპა. მისი იმამის ცნობით, მოზარდს ღებინება და სახის კანის გაუფერულება აღენიშნებოდა. მეორე გარდაცვლილი კი კენტის უნივერსიტეტის 21 წლის სტუდენტია.ბოლო მონაცემებით, ამ დრომდე 27 დადასტურებული ან საეჭვო შემთხვევაა დაფიქსირებული. მომხდარის შემდეგ დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების სააგენტომ მენინგიტის ვაქცინაციის პროგრამა გააფართოვა ყველა იმ ადამიანზე, ვინც დასახელებულ ღამის კლუბში იმყოფებოდა.სააგენტომ განაცხადა, რომ ყველას, ვინც 5-დან 15 მარტამდე კენტერბერიში, Club Chemistry-ში იმყოფებოდა, შეეძლო ამ ვაქცინაციის ჩატარება.მანამდე კი ვაქცინაციას მხოლოდ კენტის უნივერსიტეტის საერთო საცხოვრებლებში მცხოვრებ სტუდენტებს სთავაზობდნენ.MenB ვირუსი მენინგოკოკური მენინგიტის ყველაზე გავრცელებული მიზეზია დიდ ბრიტანეთში, თუმცა რუტინული ვაქცინაცია მხოლოდ 2015 წელს დაინერგა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სტუდენტების ამჟამინდელი თაობა და სხვა მოზარდები ამ ვაქცინაციით დაზღვეულები არ არიან.ჯანდაცვის მინისტრმა, ვეს სტრიტინგმა, BBC-ს განუცხადა, რომ ამ ეტაპზე ვირუსის გავრცელების რისკი „უკიდურესად დაბალი“ რჩება.ამ შემთხვევის შემდეგ ორმოცმა პარლამენტარმა  ხელი მოაწერა წერილს, რომელშიც მთავრობას და ჯანდაცვის წარმომადგენლებს მოუწოდებენ, უნივერსიტეტებთან ერთად ითანამშრომლონ ვაქცინაციის პროგრამების განხორციელებაზე და გააუმჯობესონ ცნობიერება.მენინგიტის კვლევის ფონდის აღმასრულებელმა დირექტორმა, ვინი სმიტმა, დასძინა, რომ მთავრობამ „ახლავე უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება სიცოცხლის გადასარჩენად“, ხაზი გაუსვა MenB-ის „მთელი ცხოვრების მანძილზე ზემოქმედებას“, მათ შორის დაავადებით გამოწვეულ ინვალიდობას.სპეციალისტების თქმით, ბაქტერია შესწავლილია და იმედი გამოთქვა, რომ მომდევნო დღეებსა და კვირებში აფეთქებასთან დაკავშირებულ შეკითხვებზე მეტი პასუხი იქნება.მისი თქმით, ისტორიულად, მენინგიტის აფეთქებების დიდი უმრავლესობა წარმატებით იმართებოდა.წყარო: jandacva.ge

ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის სხდომაზე პირველი მოსმენით, დაჩქარებული წესით განიხილეს „ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების შესახებ“ კანონპროექტი და მხარი დაუჭირეს.მთავრობის საკანონმდებლო ინიციატივით, სისხლის დაწესებულებათა სისტემაში სახელმწიფო წარმოდგენილი იქნება ერთი ცენტრალური სისხლის დაწესებულებით, რომელმაც ქვეყნის მასშტაბით სრულად უნდა უზრუნველყოს რეციპიენტებისა და სამედიცინო დაწესებულებებისთვის მაღალი სტანდარტის სისხლისა და მისი კომპონენტების შეუფერხებელი ხელმისაწვდომობა, სისხლსა და მის კომპონენტებზე, როგორც სტრატეგიული მნიშვნელობის პროდუქტებზე ქვეყნის მოთხოვნილების განსაზღვრა და მის დასაკმაყოფილებლად უსაფრთხო/სტრატეგიული მარაგების შექმნა და მართვა.„იმის გათვალისწინებით, რომ ახლად შექმნილი ცენტრალური სისხლის დაწესებულება ფუნქციონერების სასტარტო ეტაპზეა და მას არ აქვს ის სათანადო ტექნიკური აღჭურვილობა, ასევე არ ჰყავს პერსონალის ის ოდენობა, რომლის მეშვეობითაც შეძლებდა მთელი ქვეყნის მასშტაბით სისხლის მარაგების მართვას, საჭირო ოდენობის სისხლითა და მისი კომპონენტებით ქვეყნის უზრუნველყოფას, ამიტომ, აუცილებელია, საშუალება მივცეთ, რომ დანარჩენმა დაწესებულებებმა ფუნქციონირება გააგრძელონ“, - განაცხადა ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილემ ირინა წაქაძემ.კანონპროექტის თანახმად, 2026 წლის 1-ელი აპრილისთვის მოქმედი სისხლის დაწესებულებები მომავალშიც შეძლებენ ფუნქციონირების გაგრძელებას. თუმცა, როგორც მომხსენებელმა განმარტა, ისინი ვალდებული იქნებიან ეტაპობრივად, ზედმიწევნით დააკმაყოფილონ ახალი კანონმდებლობის და ახალი სალიცენზიო პირობები.„სტაციონარული დაწესებულებების სტრუქტურულ ერთეულებს, რომლებიც სისხლის დაწესებულების ფუნქციას ასრულებდნენ, 2026 წლის 1 ივნისამდე მიეცემათ ვადა, რათა სტაციონარულ დაწესებულებას გამოეყონ და დარეგისტრირდნენ არასამეწარმეო (არაკომერციულ) იურიდიულ პირებად, აიღონ საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური საქმიანობის ლიცენზია და ამგვარად განახორციელონ ოპერირება. 2026 წლის 1-ელი აპრილიდან ახალ სუბიექტებზე საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური საქმიანობის ლიცენზია აღარ გაიცემა“, - ვკითხულობთ პარლამენტის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.როდიდან აიკრძალება ანაზღაურების სანაცვლოდ სისხლის დონაცია?როგორც ირინა წაქაძემ აღნიშნა, მოქმედი კანონის შესაბამისად, 1-ელი აპრილიდან უანგარო დონაციის პრინციპი უნდა ამოქმედდეს, რისთვისაც ქვეყანა მზად არ არის, რადგან უანგარო დონაციის წილი 45-50%-მდეა, დანარჩენი კი ისევ ფასიანი და ნათესაური დონაციაა.მისივე თქმით, თუ კანონი 2022 წელს მიღებული ნორმებით ამოქმედდება, მაშინ შესაძლოა, ჰოსპიტალურ სექტორში პაციენტის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი სერვისების მიწოდებას შეექმნას საფრთხე.„აქედან გამომდინარე, მთავრობის შეთავაზებაა, დონაციის პრინციპებზე გადასვლა მოხდეს ეტაპობრივად - 2030 წლის 1-ელი აპრილამდე, რათა შესაძლებელი გახდეს 100%-იანი შედეგის მიღწევა“, - ვკითხულობთ ინფორმაციაში.გარდა ამისა, ცვლილება შედის „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონშიც, რომელიც ცენტრალური სისხლის დაწესებულების გათავისუფლებას გულისხმობს საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური ლიცენზიის და სისხლის პლაზმის ექსპორტის ლიცენზიის აღებისგან.„2030 წლამდე გარდამავალი პერიოდის დაწესება საკმარისი იქნება იმისთვის, რომ სრულად გადავიდეთ უანგარო დონაციაზე. მნიშვნელოვანია საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება“, - განაცხადა ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ ზაზა ლომინაძემ.

იაპონიამ დაამტკიცა ღეროვანი უჯრედებით ინოვაციური მკურნალობის მეთოდი პარკინსონის დაავადებისა და გულის მწვავე უკმარისობისთვის. მწარმოებლის განცხადებით, სამკურნალო საშუალება პაციენტებისთვის რამდენიმე თვეში გახდება ხელმისაწვდომი.კომპანია Sumitomo Pharma-ს განცხადებით, მან მწვანე შუქი მიიღო, რომ აწარმოოს და გაყიდოს Amchepry — პარკინსონის დაავადების სამკურნალო საშუალება, რომელიც გულისხმობს ღეროვანი უჯრედების პაციენტის ტვინში გადანერგვას.იაპონიის ჯანდაცვის სამინისტრომ თანხმობა ასევე გასცა ReHeart-ზე — გულის კუნთის ფირფიტებზე, რომელიც სამედიცინო სტარტაპმა Cuorips-მა შექმნა და ხელს უწყობს ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას და გულის ფუნქციის აღდგენას.გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, რომლებიც იაპონიის ჯანდაცვის სამინისტროს ეყრდნობა, პრეპარატები ბაზარზე შეიძლება ამ ზაფხულს გამოჩნდეს. ისინი კომერციულად ხელმისაწვდომი პირველი სამედიცინო პროდუქტები იქნება, რომლებიც iPS უჯრედებს (ინდუცირებული პლურიპოტენტური ღეროვანი უჯრედი) იყენებენ.2012 წელს, იაპონელმა მეცნიერმა შინია იამანაკამ ნობელის პრემია მიიღო iPS უჯრედების კვლევისთვის. ამ უჯრედებს აქვთ პოტენციალი, რომ სხეულში ნებისმიერი სხვა სახის უჯრედად გადაიქცნენ.„იმედი მაქვს, ეს შვებას მოუტანს პაციენტებს არა მხოლოდ იაპონიაში, არამედ მთელ მსოფლიოში. ჩვენ დაუყოვნებლივ გავივლით ყველა საჭირო პროცედურას, რათა უზრუნველვყოთ, რომ ის ყველა პაციენტამდე უპრობლემოდ მივიდეს“, — განაცხადა პრესკონფერენციაზე იაპონიის ჯანდაცვის მინისტრმა კენიჩირო უენომ.Sumitomo Pharma განცხადებაში აღნიშნავს, რომ მიიღო მიიღო Amchepry-ის წარმოებისა და გაყიდვის „პირობითი და დროში შეზღუდული თანხმობა“ სისტემის ფარგლებში, რომელიც, როგორც ამბობენ, შექმნილია იმისთვის, რათა ეს პროდუქტები პაციენტებამდე რაც შეიძლება სწრაფად მივიდეს.როგორც გაზეთი Asahi წერს, დამტკიცება ერთგვარი „დროებითი ლიცენზიაა“ მას შემდეგ, რაც პრეპარატის უსაფრთხოება და ეფექტიანობა შეფასდა იმაზე ცოტა პაციენტის მონაცემებზე დაყრდნობით, ვიდრე ეს პრეპარატების ჩვეულებრივი კლინიკური ცდებისას ხდება ხოლმე.კიოტოს უნივერსიტეტის მკვლევართა მიერ ჩატარებული ცდა მიუთითებს, რომ კომპანიის პრეპარატი იყო უსაფრთხო და წარმატებული სიმპტომების გაუმჯობესების თვალსაზრისით.კვლევაში მონაწილეობდა 50-დან 69 წლამდე ასაკის პარკინსონის შვიდი პაციენტი. თითოეულმა მათგანმა ტვინის ორივე ნახევარსფეროში მიიღო ჯამში 5-10 მილიონი უჯრედის ტრანსპლანტი.ჯანმრთელი დონორებისგან მიღებული iPS უჯრედები დოფამინის წარმომქმნელი ტვინის უჯრედების წინამორბედებად გარდაიქმნენ — უჯრედებად, რომელიც პარკინსონის დაავადების მქონე ადამიანებში უკვე აღარ გვხვდება.პაციენტებს ორი წლის განმავლობაში მეთვალყურეობდნენ. არ გამოვლენილა რაიმე სახის მნიშვნელოვანი გვერდითი ეფექტი. ოთხ პაციენტს აღენიშნა სიმპტომების მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება.პარკინსონის დაავადება ქრონიკული, დეგენერაციული ნევროლოგიური აშლილობაა, რომელიც გავლენას ახდენს სხეულის მოტორულ სისტემაზე და ხშირად იწვევს კანკალს და მოძრაობის სხვა სირთულეებს.პარკინსონის ფონდის მონაცემებით, ეს დაავადება მსოფლიოში დაახლოებით 10 მილიონ ადამიანს აქვს.ფონდის განცხადებით, ამჟამად ხელმისაწვდომი თერაპიები აუმჯობესებს სიმპტომებს, მაგრამ ვერ ანელებს ან აჩერებს დაავადების პროგრესს.iPS უჯრედებს ქმნიან მომწიფებული, უკვე სპეციალიზებული უჯრედების სტიმულირებით, რომლითაც მათ უკან, ახალგაზრდა მდგომარეობაში აბრუნებენ — ძირითადად კლონირების გზით ემბრიონის საჭიროების გარეშე.შესაძლებელია ამ უჯრედების გარდაქმნა მრავალი სხვადასხვა ტიპის უჯრედად. მათი გამოყენება სამედიცინო კვლევების ერთ-ერთი მთავარი სფეროა.მომზადებულია Agence France-Presse-ის მიხედვით.წყარო: პირველი არხი

გერმანიამ გამოაცხადა, რომ 2026 წელს კვალიფიციური მედპერსონალის მოზიდვას გააგრძელებს. ვაკანსიები დასაქმების ვებსაიტებზე გამოქვეყნებული განცხადებების საფუძველზე განისაზღვრა.  ის, ვინც მოთხოვნებს დააკმაყოფილებს, გერმანიაში მუშაობის უფლებას მიიღებს.სულ 50,000 ადამიანის აყვანაა დაგეგმილი.ქვეყანამ გამოაცხადა ის სფეროები, სადაც კვალიფიციური პერსონალის დეფიციტია და ერთ-ერთი სფერო სწორედ ჯანდაცვაა. განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება სპეციალიზებულ ექთნებზე.  ისინი წელიწადში 45,000 ევროდან 60,000 ევრომდე ანაზღაურებას მიიღებენ.სპეციალიზებული ექთნის მოვალეობაა პაციენტების, მათ შორის ხანდაზმულების მოვლა. დეფიციტურ სპეციალისტებს შორის სახელდება ფიზიოთერაპევტიც, რომლებიც სპორტულ ტრავმებზე, ნევროლოგიურ და ორთოპედიულ დარღვევებზე მუშაობენ.გერმანია ასევე ეძებს პროგრამული უზრუნველყოფის სპეციალისტებს, რომლებიც იმუშავებენ ხელოვნური ინტელექტის, ღრუბლოვანი სისტემების და კიბერუსაფრთხოების სექტორებში.ასევე მუდმივი მოთხოვნაა მექანიკოსებზე საავტომობილო, წარმოებისა და ენერგეტიკის სექტორებში.სამუშაოს მაძიებლებმა უნდა წარადგინონ სხვადასხვა საჭირო დოკუმენტი, მათ შორის სამუშაო ვიზის მისაღებად, დასაქმების მსურველი გერმანულ ენას სრულყოფილად უნდა ფლობდეს. გერმანული ენის B1 დონის მქონე პირები დასაქმდებიან კვალიფიციურ სამუშაოებზე.დიპლომთან ან ეკვივალენტ სერტიფიკატთან ერთად, აპლიკანტებმა ასევე უნდა წარადგინონ ჯანმრთელობის დაზღვევა და ნასამართლობის ისტორია.განაცხადი უნდა შევიდეს გერმანიის საკონსულოში, საიდანაც, თანხმობის შემთხვევაში, დასაქმების მსურველს სამუშაო მოწვევას გაუგზავნიან.პროცესი ითვალისწინებს ენობრივ და სხვა საჭირო ინტერვიუებს, რათა აპლიკანტმა დაადასტუროს, რომ ის გერმანიაში კვალიფიციურ სამუშაოებზე სამუშაოდ შესაფერისი კადრია.

შეუძლია თუ არა ბუნებას, ალცჰაიმერის დაავადების სამკურნალო საშუალებათა გაუმჯობესებისკენ მიგვანიშნოს? ალოე ვერაზე ჩატარებულ ახალ კვლევაში გამოავლინეს ერთი ნაერთი, რომელმაც მისი პროგნოზირებული შეკავშირების აქტივობის საფუძველზე, შეიძლება შეანელოს დემენციის ამ ყველაზე გავრცელებული ფორმის პროგრესი.ალოე ვერა მარადმწვანე სუკულენტი მცენარეა. აღიარებულია სამკურნალო თვისებებით. უკვე ასეულობით წელიწადია, მის ინგრედიენტებს იყენებენ კანის ანთების სამკურნალოდ, საჭმლის მონელების გასაუმჯობესებლად, იმუნური სისტემის გასაძლიერებლად და ა. შ. თუმცა, მისი სარგებლის შესახებ სამეცნიერო მტკიცებულებები არაერთგვაროვანია.ახალ კვლევაში, მაროკოს ქალაქ კასაბლანკის ჰასან II-ის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ნაერთი, სახელად ბეტა სიტესტეროლი, რომელიც ალოე ვერას ფოთლებში წარმოიქმნება, შეიძლება სასარგებლო იყოს ალცჰაიმერის დაავადების წინააღმდეგ ბრძოლაში.კვლევა მთლიანად in silico ჩატარდა, ანუ ჯგუფმა კომპიუტერული მოდელები გამოიყენა იმის სიმულირებისთვის, როგორ შეიძლება ურთიერთქმედებდეს ალოე ვერას ნაერთები იმ ფერმენტებთან, რომლებიც ალცჰაიმერის დაავადების განვითარებაში ასრულებენ როლს. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევაში არ გამოუყენებიათ არანაირი ლაბორატორიული ექსპერიმენტი ან ცდები ადამიანებზე, ნამდვილად კარგი დასაწყისია მკურნალობის პოტენციური გზების გამოვლენა.„ჩვენ მიერ მიღებული შედეგები მიუთითებს, რომ ალოე ვერას შემადგენელი ერთ-ერთი ნაერთი, ბეტა სიტესტეროლი ავლენს შეკავშირების მნიშვნელოვან აფინურობას და სტაბილურობას, რის გამოც, ის იმედის მომცემი კანდიდატია სამომავლო პრეპარატების შესაქმნელად“, — ამბობს ქიმიკოსი მერიემ ხედრაუი.ბეტა სიტესტეროლის შეკავშირების ხარისხი და სტაბილურობა მნიშვნელოვანია, მაგრამ ამბავი აცეტილქოლინით იწყება. ეს ქიმიური მესენჯერი გვეხმარება სწავლასა და დამახსოვრებაში და ხშირად ნორმალურზე დაბალი დონით გვხვდება ალცჰაიმერის დაავადების მქონეებში.ადრე, ამან მეცნიერები აიძულა, შეესწავლათ ფერმენტები აცეტილქოლინესტერაზა (AChE) და ბუტირილქოლინესტერაზა (BChE) — ორივე მათგანი ხელს უწყობენ აცეტილქოლინის დაშლას. აქედან გამომდინარე, AChE-სა და BChE-ის მიზანში ამოღებამ შესაძლოა ალცჰაიმერის სიმპტომები გააუმჯობესოს.სწორედ აქ დაიწყო ახალი კვლევა. ჯგუფმა ჯამში ალოე ვერას 11 ნაერთი შეისწავლა. მცენარის სავარაუდო სამკურნალო თვისებების გათვალისწინებით, მკვლევრებს სურდათ მისი უფრო დეტალურად შესწავლა.პირველ რიგში ჩაატარეს შეკავშირების აფინურობის სიმულაცია, რათა ენახათ, რამდენად კარგად უკავშირდებოდა ეს ნაერთები AChE-ს და BChE-ს, როგორც მაჩვენებელი იმისა, თუ რამდენად ეფექტიანი შეიძლება იყოს ისინი ფერმენტების მიერ აცეტილქოლინის დაშლის შეჩერებაში. ბეტა სიტოსტეროლმა ყველაზე მაღალი ქულა მიიღო როგორც AChE-სთან, ისე BChE-სთან შეკავშირებაში.ამის შემდეგ, მკვლევრებმა შეისწავლეს, როგორ შეიძლება ემუშავა ბეტა სიტოსტეროლს წამლის ფორმით. ეს მათ გააკეთეს ანალიზით, რომელსაც ADMET ეწოდება: შთანთქმა, განაწილება, მეტაბოლიზმი, გამოყოფა და ტოქსიკურობა. ეს მოდელები სწავლობს, როგორ შეიძლება ურთიერთქმედებდეს პრეპარატი სხეულთან და მოძრაობდეს მასში.ამ შემთხვევაშიც, ბეტა სიტოსტეროლმა კარგად იმუშავა, ისევე, როგორც კიდევ ერთმა ნაერთმა — ქარვის მჟავამ. კვლევა ასკვნის, რომ ღირს ორივე ამ ვარიანტის კვლევა ალცჰაიმერის სამკურნალო საშუალებების შექმნაში მათი პოტენციალის მიზნით.„ყოვლისმომცველი ანალიზი ადასტურებს ამ ნაერთების, როგორც უსაფრთხო და ეფექტიანი თერაპიული აგენტების პოტენციალს“, — ამბობს ქიმიკოსი სამირ ჩტიტა.ამ გზით რაიმე პრეპარატების შექმნა სწრაფად ვერ მოხდება, განსაკუთრებით თუ გავითვალისწინებთ, რომ შედეგები მხოლოდ კომპიუტერულ სიმულაციებს ეფუძნება. თუმცა, მეცნიერები პროგრესს განიცდიან ალცჰაიმერში მთავარი მოთამაშეების გამოვლენაში — როგორიცაა AChE და BChE — და იმ პრეპარატებზე მუშაობაში, რომლებმაც შეიძლება მათზე იმოქმედონ.როგორც კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, ალცჰაიმერის დაავადება დღეს მსოფლიოში 55 მილიონ ადამიანს აქვს და მოსალოდნელია, რომ ეს მაჩვენებელი 2050 წლისთვის 138 მილიონამდე გაიზრდება, რადგან გლობალური პოპულაცია ბერდება. ის ამჟამად დემენციის გამომწვევი მთავარი მიზეზია.მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერები სულ უფრო და უფრო მეტს სწავლობენ, თუ რა გავლენა აქვს ალცჰაიმერს თავის ტვინზე, ასევე მის განმაპირობებელ რისკფაქტორებს, მისი მიზეზების სრულად ჯერ მაინც არაა შესწავლილი, შესაბამისად, არც განკურნების გზები.ალცჰაიმერი იმდენად მრავალმხრივი დაავადებაა, რომ სავარაუდოდ, მასში ჩართულია მრავალი მიზეზი და გამომწვევი, რისთვისაც საჭირო იქნება მრავალი თერაპიული პრეპარატი. ბოლოდროინდელი კვლევები მიუთითებს, რომ მაღალი არტერიული წნევის დანამატები და კიბოს პრეპარატები შეიძლება გარკვეულწილად ეფექტიანი იყოს, ალოე ვერა კი მეცნიერებს კიდევ ერთ გზას სთავაზობს.კვლევა Current Pharmaceutical Analysis-ში გამოქვეყნდა.მომზადებულია sciencedaily.com-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით.წყარო: პირველი არხი

ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით შექმნილი მედიკამენტები ბაზარზე უახლოეს წლებში გამოჩნდება - ამის შესახებ Financial Times-თან ინტერვიუში Alphabet-ის შვილობილი ხელოვნური ინტელექტის კომპანია Google DeepMind-ისა და მისი ხელოვნური ინტელექტის კვლევითი ლაბორატორია Isomorphic Labs-ის ხელმძღვანელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა, დემის ჰასაბისმა ისაუბრა.Isomorphic Labs Alphabet Inc.-ის (Google-ის მფლობელი კომპანია) ქოლგის ქვეშ ოპერირებს და ის უბრალოდ პროგრამული უზრუნველყოფის მწარმოებელი არ არის. ეს არის "ციფრული ბიოლოგიის" ფირმა ერთი მთავარი მისიით: ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით, საფუძვლიანად გარდაქმნას წამლის აღმოჩენის მთლიანი პროცესი.მაშინ, როცა DeepMind ფუნდამენტური სამეცნიერო პრობლემების გადაჭრაზეა ფოკუსირებული, Isomorphic Labs-ის ამოცანა, ამ გადაწყვეტილებების ხელშესახებ სამედიცინო მკურნალობად გარდაქმნაა.Isomorphic Labs-ის საძირკველი AlphaFold-ზე-ა აგებული - ხელოვნური ინტელექტის რევოლუციურ სისტემაზე, რომელმაც "ცილის დაკეცვის პრობლემა" (protein folding problem) გადაჭრა - ბიოლოგიის უმთავრესი გამოწვევა, რომლის გადაჭრაზეც მეცნიერები 5 ათწლეულის განმავლობაში მუშაობდნენ.კომპანია ამჟამად AlphaFold 3-ის შესაძლებლობებს იყენებს. წინამორბედებისგან განსხვავებით, რომლებიც ძირითადად ცილებზე იყვნენ ორიენტირებულნი, AlphaFold 3-ს შეუძლია იწინასწარმეტყველოს თითქმის ყველა ცოცხალი მოლეკულის მათ შორის დნმ-ის, რნმ-ისა და ლიგანდების სტრუქტურა და ურთიერთქმედება.Isomorphic Labs-მა ეს მოდელი გააერთიანა თავის საკუთრებაში არსებულ "Isomorphic-ის წამლის დიზაინის ძრავაში" (IsoDDE). ეს პლატფორმა მკვლევრებს საშუალებას აძლევს, დაახასიათონ დაავადების გამომწვევი ცილების სტრუქტურა და ვირტუალურად გამოცადონ მილიარდობით მცირე მოლეკულური ნაერთი მათთან ურთიერთქმედებაზე. ამ პროცესების ციფრული სიმულაციით, კომპანია მიზნად ისახავს, შეამციროს ცდისა და შეცდომის მეთოდით მუშაობის ის პერიოდი, რაც ტრადიციულ ლაბორატორიებს ჩვეულებრივ სჭირდებათ.რა ეტაპზეა ამჟამად მთელი ეს პროცესი, ამაზე დემის ჰასაბისმა რულა ხალაფისთან ისაუბრა. Isomorphic Labs-მა თავდაპირველად თქვა, რომ კლინიკურ კვლევებზე 2025 წლის მე-4 კვარტალში გადახვიდოდით, მაგრამ შემდეგ ეს პრეკლინიკური აღმოჩნდა. რა მოხდა და როდის გადავა წამლები კლინიკურ კვლევებზე? არაფერი მომხდარა, უბრალოდ არასწორად ვთქვი ერთ ინტერვიუში. გეგმა მაშინვე იყო პრეკლინიკურ კვლევებზე გასვლა. ახლა რამდენიმე პროგრამით პრეკლინიკურ ეტაპზე ვართ და პროცესი ძალიან კარგად მიდის. როგორც კი მზად იქნება, კლინიკურზე გადავალთ. როდის გვექნება AI-ს მიერ შექმნილი პირველი წამალი? იმედი მაქვს, უახლოეს წლებში, მაგრამ ეს დამოკიდებულია კვლევების მიმდინარეობაზე. უფრო რთული აღმოჩნდა, ვიდრე ელოდით? სულაც არა, ფენომენალურად კარგად მივდივართ. ახალი პარტნიორობა დავაანონსეთ J&J-თან. ახლა ვმუშაობთ J&J-თან, Eli Lilly-სა და Novartis-თან - მსოფლიოს სამ საუკეთესო ფარმაცევტულ ფირმასთან. ასევე გვაქვს 17 შიდა პროგრამა. წლის პირველ ნახევარში ჩვენს პროგრესზე მეტ სიახლეს გაიგებთ. Isomorphic Labs ამჟამად ორმხრივ სტრატეგიას ახორციელებს: აფორმებს მაღალი ღირებულების პარტნიორობას ფარმაცევტულ გიგანტებთან და პარალელურად ქმნის წამლების საკუთარ შიდა პორტფელს.ტექნოლოგიის ვალიდაციისა და შემოსავლის გენერირების მიზნით, Isomorphic-მა გარიგებები დადო ინდუსტრიის უმსხვილეს მოთამაშეებთან. 2026 წლის დასაწყისის მონაცემებით, ძირითადი თანამშრომლობები მოიცავს: Eli Lilly და Novartis: 2024 წლის დასაწყისში Isomorphic-მა სტრატეგიული ხელშეკრულებები გააფორმა ორივე კომპანიასთან, რომელთა ჯამური პოტენციური ღირებულება 3 მილიარდ დოლარს აღემატება. Johnson & Johnson: 2026 წლის იანვარში კომპანიამ დააანონსა თანამშრომლობა Johnson & Johnson Innovation-თან. ეს პარტნიორობა კონკრეტულად მიზნად ისახავს Isomorphic-ის ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებას ე.წ. "მიუდგომელი" სამიზნეების გასახსნელად - დაავადებების, რომელთა მკურნალობა ტრადიციული მეთოდებით ისტორიულად შეუძლებელი იყო. მიუხედავად მაღალი რეპუტაციისა და მასშტაბური მხარდაჭერისა, Isomorphic Labs ამჟამად პრეკლინიკური ტესტირების ეტაპზეა. ეს ნიშნავს, რომ მათი წამლების კანდიდატები ჯერ კიდევ გადიან ტესტირებას ლაბორატორიულ პირობებში და ადამიანებზე ჯერ არ გამოუცდიათ.თუმცა, კომპანია სწრაფად უახლოვდება გარდამტეხ მომენტს. 2026 წლის დასაწყისის მონაცემებით, კომპანია ელოდება, რომ AI-ს მიერ შექმნილ პირველ პროგრამებს ადამიანებზე 2026 წლის ბოლოსთვის გამოცდის.კვლევითი ლაბორატორიიდან ბიოტექნოლოგიურ კომპანიად ძვირად ღირებული ტრანსფორმაციის მხარდასაჭერად, Isomorphic-მა 2025 წლის დასაწყისში დაახლოებით 600 მილიონი დოლარის დაფინანსება მოიზიდა. ეს კაპიტალი ექსპერიმენტული ბიოლოგიის გუნდების გაზრდასა და მარეგულირებელი დოკუმენტაციის მომზადებას ხმარდება.წარმატების შემთხვევაში, Isomorphic Labs დაამტკიცებს, რომ კომპიუტერულ მოდელებს შეუძლიათ არა მხოლოდ ბიოლოგიური სტრუქტურების პროგნოზირება, არამედ უსაფრთხო და ეფექტური წამლების შექმნა უფრო სწრაფად, ვიდრე ეს მეცნიერებს ოდესმე შეეძლოთ. მსხვილი ფარმაცევტული გარიგებებითა და 2026 წლის ბოლოსთვის დაგეგმილი კლინიკური კვლევებით, კომპანია თეორიული პოტენციალიდან რეალურ გამოყენებაზე გადადის.bm.ge