საზოგადოება
სესხი
„ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის 10%, ფაქტობრივად, პრობლემური სესხის ქვეშაა“

სესხებზე დამოკიდებულება მოსახლეობის ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად რჩება. თითქმის 2 მილიონ საქართველოს მოქალაქეს აქვს მინიმუმ ერთი სესხი მაინც, იქნება ეს ბანკი, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, თუ ლომბარდი, რაც მომხმარებლისთვის დიდი პრობლემაა.  ფაქტია, რომ საქართველოში ყოველ მეორე ადამიანს სესხი აქვს. მოსახლეობის 10% კი „შავ სიაშია“.ადამიანები განუწყვეტლივ იღებენ სესხებს როგორც ბანკებიდან, ასევე სხვადასხვა მიკროსაფინანსო ორგანიზაციიდან, პარალელურად მატულობს იმ მოქალაქეების რიცხვი, რომლებსაც აღებული ვალდებულების გასტუმრება უჭირთ. სესხხებზე დამოკიდებულება ოჯახებს საშუალებას არ აძლევს, გააკეთონ დანაზოგი, ვინაიდან მთლიანად ვალის  მომსახურებაზე არიან გადასული. ძირითადად ეს ფაქტორი განაპირობებს სიღარიბეს და შინამეურნეობები ვერ ვითარდება.„კრედიტინფო საქართველოს“ 2025 წლის ბოლო, სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, კრედიტებზე ვადაგადაცილება მოსახლეობის 10%-ს უფიქსირდება.2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით საფინანსო სექტორის ვალი 1 981 761 მსესხებელს აქვს, აქედან 30 დღეზე მეტი ვადაგადაცილება უფიქსირდება 369 974-ს. აღსანიშნავია ისიც, რომ საქართველოში იმ ფიზიკური პირების რაოდენობა, რომლებიც კრედიტს ვერ იხდიან, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში 1664-ით გაიზარდა. „კრედიტინფოს“ 2025 წლის დეკემბრის სტატისტიკის მიხედვით, ფიზიკური პირები, რომლებსაც  ვადაგადაცილება უფიქსირდებათ, 369 974-ს შეადგენდა, 2024 წლის დეკემბერში კი ე.წ. შავ სიაში 368 310 პირი იყო.მთავარი პრობლემა, რაც ვალის მომსახურებას ართულებს, ექსპერტ ლია ელიავას შეფასებით, დაბალი შემოსავლებია, ფულზე მოთხოვნა კი იზრდება, რაც პოსტპანდემიური პერიოდის ერთ-ერთი დამახასიათებელი ტრენდია და რიგ რისკებთან არის დაკავშირებული.,,ადამიანებს ყოველთვის სჭირდებათ და არ ყოფნით ფული. ამის მიზეზი დაბალი შემოსავალია. ამიტომ, ბუნებრივია, რომ ბევრი მიმართავს საკრედიტო დაწესებულებას. ეს არ იქნებოდა ცუდი, მაღალი საპროცენტო განაკვეთები რომ არ ქმნიდეს პრობლემას", - აღნიშნა ელიავამ ,,რეზონანსთან".მისი თქმით,  სესხების საპროცენტო განაკვეთების ზრდა გამოწვეულია ეროვნული ბანკის მიერ რეფინანსირების საკმაოდ მაღალი განაკვეთებით, რამაც იქონია კომერციული ბანკების სესხებზე გავლენა. მეორე მთავარი პრობლემა კი ინფლაციაა.,,კომერციული ბანკები ყოველთვის ცდილობენ დაიცვან კრედიტები ინფლაციური პროცესისგან და ზრდიან საპროცენტო განაკვეთებს. ჩვენ ვხედავთ, რომ ეკონომიკის შთამბეჭდავი ზრდის მიუხედავად, შემოსავლები არ იზრდება, ხალხს უნდა ნორმალური ცხოვრება და შესაბამისად, სესხს იღებს. სამწუხაროდ, არ აქვს ხალხს განკარგვადი შემოსავალი.  რამდენი იქნება საბოლოოდ მომხმარებლების დავალიანება, რამდენი სესხი დაბრუნდება და რამდენი - ვეღარ, რთულად საპროგნოზოა. ინტენსიურად ვადევნებთ თვალს და ვხედავთ, რომ სასესხო დავალიანებები იზრდება და მისი მომსახურება უფრო და უფრო უჭირს მოსახლეობას", - განაცხადა ელიავამ.აღსანიშნავია, რომ ვალაუვალობა ბანკების მიერ გამოწვეული  პრობლემა არ არის და ყველაზე  მეტი პრობლემური ვალდებულებები სესხის ამომღებ კომპანიებშია აკუმულირებული.პრობლემას სოციოლოგი პაატა აროშიძე ქვეყანაში არსებულ სოციალურ მდგომარეობას უკავშირებს. მისი შეფასებით, საზოგადოებრივი დოვლათი და ეკონომიკური ზრდის სარგებელი არათანაბრად ნაწილდება, რის გამოც ხალხს ხშირად ყოველდღიური მოთხოვნების დაკმაყოფილებაც ნასესხები თანხით უწევთ.  ,,ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის 10%, ფაქტობრივად, პრობლემური სესხის ქვეშაა. ეს აჩვენებს, რომ ქვეყანაში ეკონომიკური მდგომარეობა, მშპ-ს ეკონომიკური ზრდის მიუხედავად, არასახარბიელოა. ,,კრედიტ ინფო" ამ მონაცემს ყოველთვიურად აქვეყნებს, საჯაროა და წლიდან წლამდე ამ ადამიანების რაოდენობა არ მცირდება.სამწუხაროდ, ეკონომიკური ზრდა ვერ აღწევს მოსახლეობამდე და პირველადი მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლადაც ხშირ შემთხვევაში ადამიანებს სესხის აღება უწევთ", - განუცხადა აროშიძემ ,,რეზონანსს".მისი თქმით,  მნიშვნელოვანია, რომ გამსესხებლებმა სათანადოდ შეისწავლონ მომხმარებლების საკრედიტო ისტორია, მათი გადახდისუნარიანობა, ხოლო გრძელვადიან პერიოდში ქვეყანა უნდა იზრდებოდეს სტაბილურად და არა ერთი სექტორის ხარჯზე.,,არასამართლიანად ნაწილდება შემოსავლები და ეკონომიკური ზრდის სარგებელიც. სოციალურად დაუცველების უმეტესობა დღეს ლომბარდების მომხმარებელია, შეიძლება ვერ გადაიხადონ და ე.წ. შავ სიაში აღმოჩნდნენ.სოციალური ფონი არის გაუარესებული. წარმოიდგინეთ, რომ ადამიანმა შეიძლება ქორწინების ბეჭედი გამოიტანოს სახლიდან, თვეში 30 ლარის გადახდა უწევდეს და ვერ იხდიდეს. ბევრი ოჯახია ასეთი, მათ შორის სოციალურად დაუცველები. ის, რომ ,,შავ სიაში" მყოფი მოქალაქეების რაოდენობა წლიდან წლამდე არ მცირდება, აჩვენებს, რომ სოციალური ფონი დამძიმდა. ადრე ,,კრედიტ ინფო" არ სწავლობდა  სესხის ამომღები  კომპანიების და ლომბარდების მონაცემებს, მათი სერვერები არ იძებნებოდა. ბოლო წლებში დაემატა და ამან უფრო რეალური სურათი დაგვანახა, რა მდგომარეობაცაა ქვეყანაში სესხების კუთხით. ყველაზე  მეტი პრობლემური ვალდებულებები სესხის ამომღებ კომპანიებშია აკუმულირებული", - დასძინა აროშიძემ.2025 წლის დეკემბრის მდგომარეობით, მსესხებლებიდან, რომლებიც კრედიტს ვერ იხდის, 95 752 კომერციული ბანკების კლიენტია, 302 148 - სებ-ის მიერ სხვა რეგულირებადი საფინანსო ინსტიტუტების (მიკროსაფინანსო, სესხის გამცემი სუბიექტი) კრედიტორი, 4 664 კი სალიზინგო, სამშენებლო და სხვა ტიპის კომპანიის.რაც შეეხება თანხას, ფიზიკური პირების მიერ კომერციული ბანკების დავალიანება ჯამში (გადაუხდელი კრედიტები 30 დღიდან) - 1.202 მლრდ ლარს შეადგენს, სებ-ის მიერ სხვა რეგულირებადი საფინანსო ინსტიტუტების - 1.619 მლრდ ლარს, სალიზინგოების - 33.6 მლნ ლარს. ჯამში, ვადაგადაცილება 2.859 მლრდ ლარს აჭარბებს, რაც საფინანსო სექტორის მიერ გაცემული მთლიანი სესხების 3.8%-ია.წყარო: „რეზონანსი“

1770794460

1770710605

აჭარასა და იმერეთში ფრინველის არალეგალურ სასაკლაოებს საწარმოო პროცესი შეუჩერდათ - სეს

სურსათის ეროვნული სააგენტოს ინსპექტორებმა ფრინველის არალეგალური სასაკლაოები აჭარაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტსა და იმერეთში, საჩხერის მუნიციპალიტეტში გამოავლინეს.შპს ,,ატო” (მის: ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი, ფანასკერტელ-ციციშვილის 29) ფერმის ტერიტორიაზე ფრინველის დაკვლას ახორციელებდა ვეტერინარული ზედამხედველობის გარეშე, სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმებისა და ტექნოლოგიური პროცესის უხეში დარღვევით.ბიზნესოპერატორს არ ჰქონდა მინიჭებული სააგენტოს სავალდებულო აღიარება და საქმიანობდა ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაციის გარეშე.კრიტიკული შეუსაბამობები გამოვლინდა საჩხერეში, ინდმეწარმე ნ. ბ.-ს (მის: თამარ მეფის N15) ფრინველთა სასაკლაოზეც. ბიზნესოპერატორს არ ჰქონდა სააგენტოსაგან მინიჭებული სავალდებულო აღიარება. ობიექტზე დაილუქა ვეტერინარული ზედამხედველობის გარეშე, ტექნოლოგიური პროცესისა და სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების დარღვევით დაკლული 80კგ ფრინველის ხორცი.ორივე ბიზნესოპერატორი დაჯარიმდა კანონმდებლობის შესაბამისად და შეუსაბამობების აღმოფხვრამდე შეუჩერდათ საწარმოო პროცესი.ინფორმაციას სეს-ი ავრცელებს.

1770710476

„ვკარგავთ ბაზალეთს, როგორც საკურორტო ზონას - ბევრი ჭაობი, რომელიც ფილტრი იყო მტკნარი წყლის, გავაქრეთ“ - ნინო ჩხობაძე

საქართველო, მსოფლიოს ანალოგიურად ჭაობების და ტბების გაქრობის საფრთხის წინაშეა. როგორც „ბიზნესპრესნიუსთან“ საუბრისას „საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრების“ თავმჯდომარე ნინო ჩხობაძე აღნიშნავს, წლების განმავლობაში ქვეყანაში გავაქრეთ ბევრი ჭაობი, რომელიც მტკნარი წყლის ფილტრი იყო.მსოფლიოს დაჭაობებული ადგილების შესახებ რამსარის კონვენციის ბოლო ანგარიშის მიხედვით, 1970 წლიდან მოყოლებული გლობალური ჭაობების, მინიმუმ, 22% არის დაკარგული.დანაკარგის ძირითადი მიზეზები სოფლის მეურნეობის გაფართოება, უკონტროლო ურბანიზაცია, სამრეწველო საქმიანობა, კაშხლების, გზების მშენებლობა და კლიმატის ცვლილებაა. ანგარიშის თანახმად, წელიწადში ჭაობები, საშუალოდ, 0.52%-ით იკარგება. თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდა, 2050 წლისთვის შესაძლოა, მსოფლიო ჭაობების კიდევ 20% გაქრეს.ჭაობების გაქრობის საფრთხის წინაშეა საქართველოც. როგორც „ბიზნესპრესნიუსთან“ საუბრისას „საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრების“ თავმჯდომარე ნინო ჩხობაძე აღნიშნავს, ჭაობის მნიშვნელობასა და სარგებელზე საქართველოში ბევრმა არ იცის. არადა, მისი თქმით, სწორედ კოლხეთის ჭაობების დამსახურებაა ის, რომ შავ ზღვაში, მხოლოდ საქართველოს სანაპიროზე მოიპოვება თევზი.„საქართველოში ბევრმა არ იცის ჭაობის მნიშვნელობა და სარგებელი, არადა, მაგალითად, კოლხეთის ჭაობები გარანტიას აძლევენ შავ ზღვას, რომ ის იყოს სუფთა, ამიტომ შედეგი გვაქვს ძალიან საინტერესო - კოლხეთის ჭაობების სისტემა იცავს და აჯანსაღებს შავ ზღვას, მხოლოდ საქართველოს სანაპიროზე მოიპოვება თევზი. ამიტომ შემოდის თურქეთის, უკრაინის გემები ჩვენთან. ის გარკვეული ფილტრია - ის ინარჩუნებს ტბას, წყალს, აძლევს საშუალებას ეკოსისტემას ამოქმედებისთვის.მეორე მომენტია მტკნარი წყლის ჩამოყალიბებისთვის და ყველაზე საინტერესო ამ სიტუაციაში არის ისიც, რომ როცა ჭაობი ტბის მაგივრად ჩნდება, ეს ნიშნავს, რომ სერიოზული პრობლემა აქვს ეკოსისტემას. მაგალითად, რომ მოვიყვანოთ ბაზალეთის დაჭაობება და გამწვანება არის სერიოზულზე სერიოზული სიგნალი იმისა, რომ ჩვენ მტკნარ წყალს ვკარგავთ, ანუ ვკარგავთ ბაზალეთს, როგორც საკურორტო ზონას. საკმაოდ დიდი პროცენტის მაღალმთიანი ჭაობებისთვის ეს დამახასიათებელი.კიდევ ერთი მომენტი, რომელიც ჭაობებს ახასიათებს, ეს არის გადამფრენი ფრინველები ანუ ზუსტად ჩვენს ჭაობებზე გადის ევროპული გადამფრენი ფრინველების მიგრაციული გზა და ის ფრინველები, რომლებიც ჩამოდიან და ბინადრობენ, მათთვის ეს არის ბიომასა, რომელიც მათ სჭირდებათ“, - აღნიშნა ნინო ჩხობაძემ.მისი თქმით, ყველაზე დიდი პრობლემა ჭაობების ხელოვნური დაშრობაა, რომელიც დასავლეთ საქართველოში ჯერ კიდევ მე-20 საუკუნიდან დაიწყო.„რა დავაშავეთ ჩვენ ჭაობებთან მიმართებაში? ყველაზე მეტი პრობლემა არის ის, რომ ჩვენ მოვახერხეთ და მე-20 საუკუნეში დასავლეთ საქართველოში დავიწყეთ ჭაობების დაშრობა და ჩაის პლანტაციების გაშენება. გავაშენეთ პლანტაციები, მერე ვეღარ გავაგრძელეთ ჭაობების დაშრობა, დაიწყო მიწამ ლპობა, რომელმაც აღარ მოგვცა ეკონომიკურად არანაირი შედეგი და გახმა ჩაის პლანტაციები. უმძიმესი სიტუაცია ჩამოყალიბდა - დამშრალმა ჭაობებმა სერიოზული პრობლემები შექმნა, იგივე პალიასტომთან მიმართებაში. სამწუხაროდ, ჩვენ ბევრი ჭაობი, რომელიც ფილტრი იყო მტკნარი წყლის, გავაქრეთ.ტერიტორიის ჭაობად ჩამოყალიბებას სჭირდება 300 წელი, ხოლო დაშრობას - მაქსიმუმ 5 წელი და დღეს მთელ ევროპაში და არამარტო, მიდის ტენდენცია, რომ როგორმე ხელოვნურად აღადგინონ ის ჭაობები, რომლებიც იყო. სამწუხაროდ, ჩვენ აქამდე ვერ მივდივართ“ - განაცხადა მან.ნინო ჩხობაძემ ხაზი გაუსვა კოლხეთის ჭაობების უნიკალურობას და აღნიშნა, რომ კოლხეთი ეროვნული პარკი თავის დროზე სწორედ იმისთვის შეიქმნა, რომ კოლხეთის ჭაობი იყოს დაცული.„ცენტრალურ ევროპაში, რუსეთის ევროპულ ნაწილს ვგულისხმობ, არის ბუნებრივი ჭაობები, ტორფები, ძალიან დიდი ენერგეტიკული პოტენციალის მატარებელი. ჩვენ ასეთი ჭაობები არ გვაქვს, მაგრამ კოლხეთის ჭაობები განსხვავებულია, იმიტომ, რომ გვხვდება მხოლოდ კოლხეთის დაბლობზე და კანადაში, ეს არის ის ჭაობები, რომლებიც პირველი გამყინვარების მერე დარჩა ანუ იმდენად უნიკალურია, რომ ის შთანთქავს დაბინძურებულ ჰაერს და აწარმოებს სუფთა ჰაერს. ანუ, ჩვენი ჭაობი უნიკალურია არამარტო წყალის სისუფთავესთან მიმართებაში, არამედ ჰაერის სისუფთავესთან მიმართებითაც. ასე რომ, მნიშვნელობა ჭარბტენიანი ტერიტორიის არის ძალიან დიდი. ჩვენ ვართ რამსარის კონვენციის მხარე, რომელიც იცავს ჭარბტენიან ტერიტორიებს და რამსარის კონვენცია, რომელიც არის უმკაცრესი და რომელიც ითხოვს ამის დაცვას და კოლხეთის ეროვნული პარკი სწორედ ამისთვის შეიქმნა, რომ დავიცვათ კოლხეთის ჭაობი“, - განაცხადა ჩხობაძემ.მისი თქმით, დღესდღეობით მიდის ინტენსიური მუშაობა, რომ აღარ მოხდეს ჭაობების დაშრობა, არამედ პირქით, მაქსიმალურად მოხდეს არსებულის შენარჩუნება.„ჩვენ ტბებსაც ვკარგავთ, იმიტომ, რომ იქ მიდის დაჭაობება, რაც მაინცდამაინც კარგი არ არის და ბუნებრივი ტბების დაცვა არის აუცილებელი“, - განაცხადა მან.BPN

1770701972

ტექნიკური უნივერსიტეტი და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი აღარ გაერთიანდება

საქართველოს მთავრობა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის გაერთიანების გადაწყვეტილებას ცვლის.შესაბამისი განცხადება პრემიერ-მინისტრმა, ირაკლი კობახიძემ მთავრობის ადმინისტრაციაში გამართულ ბრიფინგზე გააკეთა.პრემიერ-მინისტრის თქმით, სტუ-ს რექტორსა და პროფესორებთან შეხვედრაზე შეთანხმდნენ, რომ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი აღარ გაერთიანდება თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან, ერთი ქალაქი ერთი ფაკულტეტი პრინციპის შესაბამისად სტუ გარდაიქმნება წმინდა ტექნიკურ უნივერსიტეტად.ბრიფინგამდე კობახიძე სტუ-ის რექტორსა და პროფესორ - მასწავლებლებს შეხვდა.ცნობისთვის, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის გაერთიანების თაობაზე მთავრობის გადაწყვეტილების შესახებ ცნობილი 29 იანვარს გახდა. გადაწყვეტილებას ორივე უნივერსიტეტის სამეცნიერო საზოგადოებისა და აკადემიური სექტორის წარმომადგენლების მხრიდან კრიტიკა ახლდა. განცხადება გაავრცელა თსუ-ის სენატმა, სადაც ნათქვამი იყო, რომ ტექნიკურ უნივერსიტეტთან გაერთიანების ინიციატივა არ იყო დასაბუთებული და მიზანშეწონილი. ასევე, თსუ-ს წარმომადგენლობითი ორგანო მიიჩნევდა, რომ ორი უნივერსიტეტის გაერთიანების პროცესი ამ ფორმით უნდა შეწყვეტილიყო და გაგრძელებულიყო მხარეებთან აქტიური კომუნიკაცია. თავის მხრივ კი, განცხადება გაავრცელა სტუ-ის აკადემიურმა საბჭომ. მათი განმარტებით, არ ეთანხმებოდნენ უნივერსიტეტის ავტონომიის ნებისმიერი ფორმით შეზღუდვას, მათ შორის თსუ-თან შესაძლო შერწყმის გზით. საბჭო ასევე სთხოვდა მთავრობას, შეეჩერებინა პროცესი, ვიდრე არ შედგებოდა განხილვა და არ იქნებოდა უნივერსიტეტის თანხმობა.


სხვა სიახლეები
ბერეკაშვილი
ფასების შემსწავლელ საპარლამენტო კომისიაზე 4 მნიშვნელოვანი პრობლემის იდენტიფიცირება შევძელით - შოთა ბერეკაშვილი

სასურსათო პროდუქციის, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასწარმოქმნის სტრუქტურის შემსწავლელი საქართველოს პარლამენტის დროებითი კომისიის სხდომაზე, კომისიის თავმჯდომარემ, შოთა ბერეკაშვილმა, ოთხი პრობლემის შესახებ ისაუბრა, რომელიც, მისი თქმით, ხორცპროდუქტების, რძის პროდუქტების და კვერცხის ადგილობრივ მწარმოებლებთან საუბრის შედეგად გამოიკვეთა.ბერეკაშვილმა დაასახელა იმპორტზე დამოკიდებულება, ნაშთების მართვა, საოპერაციო ხარჯი და ფასწარმოქმნის ჯაჭვში ასიმეტრიული ურთიერთობები, რაც, საბოლოო ჯამში, პროდუქტის საცალო ფასზე აისახება.„ოთხი მნიშვნელოვანი პრობლემის იდენტიფიცირება შევძელით - პირველია აქაც იმპორტზე დამოკიდებულება, რომელიც წარმოების ნაწილში, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს და საფიქრალია, აქ რა მიდგომები გვექნება. მეორე - მნიშვნელოვანია ნაშთების მართვა და დანაკარგია 5-6 პროცენტი, როდესაც ბიზნესს სულ 5 პროცენტი მოგება აქვს. 5-6 პროცენტი დანაკარგი მნიშვნელოვანი პრობლემაა და საფიქრალია, როგორ შეიძლება ამის ოპტიმიზაცია. მესამე პრობლემაა საოპერაციო ხარჯი - მარკეტინგის და გაყიდვების, ესაა „ქეშბექი“, შესვლის გადასახადი და ა.შ. მეოთხე - მე ვიტყოდი, რომ ასიმეტრიული ურთიერთობებია ჯაჭვში, ზემოდან ქვემოთ. ფასწარმოქმნის ჯაჭვის ზემოთ მდგომი წერტილი უფრო პრივილეგირებულია და საკონტრაქტო ურთიერთობაში დომინანტია, რაც ქმნის მისთვის განსაკუთრებულ შესაძლებლობებს ფასის წარმოქმნისა და დომინანტობისთვის. ეს ასიმეტრიული ურთიერთობა თავის მხრივ იწვევს იმ ინფლაციურ წნეხს, რომელიც "ქეშბექის" და სხვა ინსტრუმენტების ზრდით არის გამოწვეული. საბოლოო ჯამში, ეს, ერთეულის ფასში აისახება და მომხმარებელი იხდის," - აღნიშნა შოთა ბერეკაშვილმა.კომისიის წევრები ხორცპროდუქტების, რძის პროდუქტების და კვერცხის მწარმოებელი ადგილობრივი კომპანიების წარმომადგენლებთან ერთად, ბაზრის სტრუქტურის, ფასწარმოქმნის ჯაჭვის და სექტორის საოპერაციო პროცესებს შესახებ მსჯელობენ.rustavi2.ge

ეკონომიკა 1770809772

სანტე
„ადგილობრივი რძე არის იმდენად ძვირი, რომ ევროპულ ფასებსაც უსწრებს რიგ შემთხვევებში“ – „სანტე“

„ადგილობრივი რძე არის იმდენად ძვირი, რომ ევროპულ ფასებსაც უსწრებს რიგ შემთხვევებში“ – ამის შესახებ „სანტეს“ იურისტმა ფასების შემსწავლელი საპარლამენტო კომისიის სხდომაზე განაცხადა.„ნედლ რძეს მთლიანად ვყიდულობთ ადგილობრივი ფერმებიდან. ადგილობრივი რძე არის ძვირი, იმდენად, რომ ევროპულ ფასებსაც უსწრებს რიგ შემთხვევებში და ეს არის ჩვენი კომპანიის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა.როგორც უკვე გითხარით, ჩვენთვის მთავარი გამოწვევა არის ნედლეულის ფასი. ჩვენ გვყავს რამდენიმე პარტნიორი ფერმა, რომელიც გვაწვდის ადგილობრივად წარმოებულ ნედლ რძეს. იმპორტირებული რძე არ გვაქვს. თუ მოხდება ისე რომ ეს სექტორი განვითარდება, ფერმებს ვგულისხმობ, რომელიც რძეს აწარმოებს, რაც უფრო მეტი ასეთი ფერმა იქნება ქვეყანაში, მით უკეთესი იქნება ჩვენთვის, რადგან ამით გაიაფდება ქვეყანაში რძე და ნედლეულის გაიაფება საბოლოო პროდუქტის გაიაფებასაც გამოიწვევს.რაც შეეხება რითეილერებთან დაკავშირებულ საკითხს, ვფიქრობ ძალიან სენსიტიური საკითხია, ამის კომპლექსური შესწავლა უნდა მოხდეს და ეს აუცილებლად გატესტილი მეთოდებით, ევროკავშირის საუკეთესო პრაქტიკის გათვალისწინებით, უნდა მოხდეს,“- განაცხადა „სანტეს“ იურისტმა.მისივე თქმით, მათ კომპანიას პირდაპირი ურთიერთობა არ აქვს ქსელებთან, თუმცა აქვს ინფორმაცია, რომ რეტრობონუსები იგივე ე.წ. ქეშბექი იზრდება ქსელური მარკეტების მხრიდან.პირდაპირი ურთიერთობა ჩვენ ქსელებთან არ გვაქვს, პირდაპირ მოლაპარაკებებს არ ვაწარმოებთ. ჩვენ გვყავს შუამავალი კომპანია, რომელსაც ვაწვდით პროდუქციას და ის აწარმოებს ქსელებთან მოლაპარაკებას. ინფორმაცია გვაქვს, რომ ეს რეტრობონუსები იზრდება. არის ქსელში შესვლის გადასახადი, რეტრობონუსები იგივე „ქეშბექი“, რომელიც ხშირად მიბმულია გაყიდვებზე,“ - განაცხადა „სანტეს“ იურისტმა.შეგახსენებთ, რომ დღეს ფასების შემსწავლელი საპარლამენტო კომისიის პირველი სხდომა იმართება. დღევანდელ შეხვედრაში მონაწილეობენ ადგილობრივი ხორცპროდუქტების, რძის პროდუქტების და კვერცხის მწარმოებელი კომპანიები.BPN

ბიზნესი 1770809528

ლაგუნა ვერე
სოფლის მეურნეობის ყოფილი შენობის შემდეგ, ლაგუნა ვერეს და ყოფილი აბრეშუმის ქარხნის მფლობელი მაკა ასათიანის შვილი გახდება - $64 მილიონიანი გარიგების დეტალები

თბილისში, „ლაგუნა ვერეს“ და ყოფილი აბრეშუმის ქარხნის მფლობელი მაკა ასათიანის შვილი კახი ჟორდანია გახდება.ბიზნესრეესტრისთვის წარდგენილი განცხადების თანახმად, ტერიტორიის მფლობელი კომპანია „ნეო სითი დეველოპმენტი“ გაიყიდა და „დიემჯი გრუპმა“ იყიდა. აღნიშნული კომპანიის საკონტროლო პაკეტი ეკუთვნის კახი ჟორდანიას, რომელმაც ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად „ნეო სითი დეველოპმენტს“ 64 მილიონ დოლარად შეიძენს, რომელშიც გამყიდველი კომპანიის სესხების (ჯამში 41.4 მლნ დოლარის) მომსახურებაც შედის.„დიემჯი გრუპი“ ყოფილი აბრეშუმის ქარხნის და ლაგუნა ვერეს გარდა მომიჯნავე ტერიტორიაზე სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ყოფილი შენობის მფლობელიცაა, სადაც თავდაპირველად ხუთვარსკვლავიანი სასტუმრო, შემდეგ კი ძვირად ღირებული აპარტამენტების მშენებლობა იგეგმება.ინფორმაცია ტერიტორიის გასხვისების შესახებ თავდაპირველად მკვლევარმა ირაკლი აბესაძემ გაავრცელა."გმირთა მოედანზე ივანიშვილის ყოფილი საკუთრება, აბრეშუმის ფაბრიკა და საცურაო აუზი ლაგუნა ვერე მაკა ასათიანის შვილის, კახი ჟორდანიას საკუთრებაში გადავა.ივანიშვილმა ეს პროექტი ჯერ კიდევ 2023 წელს გაყიდა, თუმცა აქ მასშტაბური მშენებლობის სანებართვო დოკუმენტაციის მერიისგან მიღების ვალდებულება თავად აიღო თავის თავზე (უცნაური ნაწილი იყო გარიგების) და მისმა კომპანიებმა შეათანხმეს კიდეც ,,ინვესტორის” მაგივრად აქ 153,949 კვ.მ საერთო ფართობის 40 და 52 სართულიანი კოშკების პროექტი.ყულევის ნავთობგადასამუშავებელი ქარხნის პროექტის დაანონსების შემდეგ (ეს ჯერ კიდევ აუშენებელი ქარხანა უკვე გაეხვა სკანდალებში) ეს უკვე მეორე მსხვილი დეველოპერული პროექტია, რომელშიც ინვესტორად კახი ჟორდანია ჩნდება. ერთი წლის წინ მან ასევე შეიძინა თბილისში, კოსტავას ქუჩაზე მშენებარე სასტუმრო (სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ყოფილი შენობა), სადაც სახელმწიფომ საინვესტიციო ვალდებულების შესრულების ანუ სასტუმროს დასრულების ვადა 2027 წლამდე გაუხანგრძლივა", - წერს სოციალურ ქსელში კორუფციის მკვლევარი ირაკლი აბესაძე.„ლაგუნა ვერე“-სთან ცათამბჯენების მშენებლობისთვის ძველი ნაგებობის დემონტაჟი მიმდინარეობსყოფილი აბრეშუმის ქარხნის მიმდებარედ არსებულ 9945 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის დემონტაჟზე ნებართვა უკვე გაცემულია. დემონტაჟის შემდეგ ადგილზე ორი ცათამბჯენის და მულტიფუნქციური კომპლექსის მშენებლობა მოხდება.თბილისის საკრებულოს მიერ ჯერ კიდევ 2024 წელს მოხდა განაშენიანების რეგულირების გეგმის დამტკიცება, რაც 52 და 40-სართულიანი ცათამბჯენების მშენებლობას ითვალისწინებს.აღნიშნული პროექტით შენარჩუნდება ყოფილი აბრეშუმის ქარხანა, სადაც მულტიფუნქციური კომპლექსი მოეწყობა, ხოლო მის თავზე და მის მიმდებარედ ახალი ცათამბჯენები აშენდება.თბილისის ცენტრში, გმირთა მოედნის მიმდებარედ არსებული ეს ტერიტორია 42 400 კვადრატულ მეტრს მოიცავს.ისტორიულ შენობაში სასტუმრო Hilton-ის ნაცვლად საცხოვრებელი კორპუსი აშენდებათბილისში, კოსტავას ქუჩაზე, სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ყოფილი შენობის ადგილას 5-ვარსკვლავიანი 200 ნომრიანი სასტუმრო Hilton-ის ნაცვლად, საცხოვრებელი კორპუსი აშენდება.სასტუმროს განვითარების ვალდებულება კახი ჟორდანიას კომპანია შპს „გრანატმა“ წლების წინ მთავრობასთან გაფორმებული ხელშეკრულებით აიღო. თუმცა, არქიტექტურის სამსახურის ვებგვერდზე არსებული ბოლო ინფორმაციით, კომპანია „გრანატმა“ შეთანხმებულ პროექტში რამდენიმე ცვლილებაზე ნებართვა უკვე მიიღო, მათ შორისაა, გარე ფასადის და პროექტის ფუნქციური დანიშნულება. შეცვლილი პროექტის მიხედვით, მრავალფუნქციური კომპლექსის 75% საცხოვრებელი, ხოლო 25% კომერციული, მათ შორის 7 ნომრიანი სასტუმრო იქნება.მშენებლობის დასრულების თარიღი 2027 წელია.ცნობისთვის, ბიზნესრეესტრის მონაცემებით, შპს დიემჯი გრუპს-ის მეწილეები კახი ჟორდანია (75.1%) და ელისაბედ ტრაპაიძე (24.9%) არიან.

ბიზნესი 1770796800

სესხი
„ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის 10%, ფაქტობრივად, პრობლემური სესხის ქვეშაა“

სესხებზე დამოკიდებულება მოსახლეობის ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად რჩება. თითქმის 2 მილიონ საქართველოს მოქალაქეს აქვს მინიმუმ ერთი სესხი მაინც, იქნება ეს ბანკი, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, თუ ლომბარდი, რაც მომხმარებლისთვის დიდი პრობლემაა.  ფაქტია, რომ საქართველოში ყოველ მეორე ადამიანს სესხი აქვს. მოსახლეობის 10% კი „შავ სიაშია“.ადამიანები განუწყვეტლივ იღებენ სესხებს როგორც ბანკებიდან, ასევე სხვადასხვა მიკროსაფინანსო ორგანიზაციიდან, პარალელურად მატულობს იმ მოქალაქეების რიცხვი, რომლებსაც აღებული ვალდებულების გასტუმრება უჭირთ. სესხხებზე დამოკიდებულება ოჯახებს საშუალებას არ აძლევს, გააკეთონ დანაზოგი, ვინაიდან მთლიანად ვალის  მომსახურებაზე არიან გადასული. ძირითადად ეს ფაქტორი განაპირობებს სიღარიბეს და შინამეურნეობები ვერ ვითარდება.„კრედიტინფო საქართველოს“ 2025 წლის ბოლო, სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, კრედიტებზე ვადაგადაცილება მოსახლეობის 10%-ს უფიქსირდება.2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით საფინანსო სექტორის ვალი 1 981 761 მსესხებელს აქვს, აქედან 30 დღეზე მეტი ვადაგადაცილება უფიქსირდება 369 974-ს. აღსანიშნავია ისიც, რომ საქართველოში იმ ფიზიკური პირების რაოდენობა, რომლებიც კრედიტს ვერ იხდიან, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში 1664-ით გაიზარდა. „კრედიტინფოს“ 2025 წლის დეკემბრის სტატისტიკის მიხედვით, ფიზიკური პირები, რომლებსაც  ვადაგადაცილება უფიქსირდებათ, 369 974-ს შეადგენდა, 2024 წლის დეკემბერში კი ე.წ. შავ სიაში 368 310 პირი იყო.მთავარი პრობლემა, რაც ვალის მომსახურებას ართულებს, ექსპერტ ლია ელიავას შეფასებით, დაბალი შემოსავლებია, ფულზე მოთხოვნა კი იზრდება, რაც პოსტპანდემიური პერიოდის ერთ-ერთი დამახასიათებელი ტრენდია და რიგ რისკებთან არის დაკავშირებული.,,ადამიანებს ყოველთვის სჭირდებათ და არ ყოფნით ფული. ამის მიზეზი დაბალი შემოსავალია. ამიტომ, ბუნებრივია, რომ ბევრი მიმართავს საკრედიტო დაწესებულებას. ეს არ იქნებოდა ცუდი, მაღალი საპროცენტო განაკვეთები რომ არ ქმნიდეს პრობლემას", - აღნიშნა ელიავამ ,,რეზონანსთან".მისი თქმით,  სესხების საპროცენტო განაკვეთების ზრდა გამოწვეულია ეროვნული ბანკის მიერ რეფინანსირების საკმაოდ მაღალი განაკვეთებით, რამაც იქონია კომერციული ბანკების სესხებზე გავლენა. მეორე მთავარი პრობლემა კი ინფლაციაა.,,კომერციული ბანკები ყოველთვის ცდილობენ დაიცვან კრედიტები ინფლაციური პროცესისგან და ზრდიან საპროცენტო განაკვეთებს. ჩვენ ვხედავთ, რომ ეკონომიკის შთამბეჭდავი ზრდის მიუხედავად, შემოსავლები არ იზრდება, ხალხს უნდა ნორმალური ცხოვრება და შესაბამისად, სესხს იღებს. სამწუხაროდ, არ აქვს ხალხს განკარგვადი შემოსავალი.  რამდენი იქნება საბოლოოდ მომხმარებლების დავალიანება, რამდენი სესხი დაბრუნდება და რამდენი - ვეღარ, რთულად საპროგნოზოა. ინტენსიურად ვადევნებთ თვალს და ვხედავთ, რომ სასესხო დავალიანებები იზრდება და მისი მომსახურება უფრო და უფრო უჭირს მოსახლეობას", - განაცხადა ელიავამ.აღსანიშნავია, რომ ვალაუვალობა ბანკების მიერ გამოწვეული  პრობლემა არ არის და ყველაზე  მეტი პრობლემური ვალდებულებები სესხის ამომღებ კომპანიებშია აკუმულირებული.პრობლემას სოციოლოგი პაატა აროშიძე ქვეყანაში არსებულ სოციალურ მდგომარეობას უკავშირებს. მისი შეფასებით, საზოგადოებრივი დოვლათი და ეკონომიკური ზრდის სარგებელი არათანაბრად ნაწილდება, რის გამოც ხალხს ხშირად ყოველდღიური მოთხოვნების დაკმაყოფილებაც ნასესხები თანხით უწევთ.  ,,ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის 10%, ფაქტობრივად, პრობლემური სესხის ქვეშაა. ეს აჩვენებს, რომ ქვეყანაში ეკონომიკური მდგომარეობა, მშპ-ს ეკონომიკური ზრდის მიუხედავად, არასახარბიელოა. ,,კრედიტ ინფო" ამ მონაცემს ყოველთვიურად აქვეყნებს, საჯაროა და წლიდან წლამდე ამ ადამიანების რაოდენობა არ მცირდება.სამწუხაროდ, ეკონომიკური ზრდა ვერ აღწევს მოსახლეობამდე და პირველადი მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლადაც ხშირ შემთხვევაში ადამიანებს სესხის აღება უწევთ", - განუცხადა აროშიძემ ,,რეზონანსს".მისი თქმით,  მნიშვნელოვანია, რომ გამსესხებლებმა სათანადოდ შეისწავლონ მომხმარებლების საკრედიტო ისტორია, მათი გადახდისუნარიანობა, ხოლო გრძელვადიან პერიოდში ქვეყანა უნდა იზრდებოდეს სტაბილურად და არა ერთი სექტორის ხარჯზე.,,არასამართლიანად ნაწილდება შემოსავლები და ეკონომიკური ზრდის სარგებელიც. სოციალურად დაუცველების უმეტესობა დღეს ლომბარდების მომხმარებელია, შეიძლება ვერ გადაიხადონ და ე.წ. შავ სიაში აღმოჩნდნენ.სოციალური ფონი არის გაუარესებული. წარმოიდგინეთ, რომ ადამიანმა შეიძლება ქორწინების ბეჭედი გამოიტანოს სახლიდან, თვეში 30 ლარის გადახდა უწევდეს და ვერ იხდიდეს. ბევრი ოჯახია ასეთი, მათ შორის სოციალურად დაუცველები. ის, რომ ,,შავ სიაში" მყოფი მოქალაქეების რაოდენობა წლიდან წლამდე არ მცირდება, აჩვენებს, რომ სოციალური ფონი დამძიმდა. ადრე ,,კრედიტ ინფო" არ სწავლობდა  სესხის ამომღები  კომპანიების და ლომბარდების მონაცემებს, მათი სერვერები არ იძებნებოდა. ბოლო წლებში დაემატა და ამან უფრო რეალური სურათი დაგვანახა, რა მდგომარეობაცაა ქვეყანაში სესხების კუთხით. ყველაზე  მეტი პრობლემური ვალდებულებები სესხის ამომღებ კომპანიებშია აკუმულირებული", - დასძინა აროშიძემ.2025 წლის დეკემბრის მდგომარეობით, მსესხებლებიდან, რომლებიც კრედიტს ვერ იხდის, 95 752 კომერციული ბანკების კლიენტია, 302 148 - სებ-ის მიერ სხვა რეგულირებადი საფინანსო ინსტიტუტების (მიკროსაფინანსო, სესხის გამცემი სუბიექტი) კრედიტორი, 4 664 კი სალიზინგო, სამშენებლო და სხვა ტიპის კომპანიის.რაც შეეხება თანხას, ფიზიკური პირების მიერ კომერციული ბანკების დავალიანება ჯამში (გადაუხდელი კრედიტები 30 დღიდან) - 1.202 მლრდ ლარს შეადგენს, სებ-ის მიერ სხვა რეგულირებადი საფინანსო ინსტიტუტების - 1.619 მლრდ ლარს, სალიზინგოების - 33.6 მლნ ლარს. ჯამში, ვადაგადაცილება 2.859 მლრდ ლარს აჭარბებს, რაც საფინანსო სექტორის მიერ გაცემული მთლიანი სესხების 3.8%-ია.წყარო: „რეზონანსი“

საზოგადოება 1770794460

სოსო ფხაკაძე
„ყველაფერი არის ძალიან ნორმალურად, კარგად, ჩვენ ვაკეთებთ ბიზნესს წესიერად, სამართლებრივ ჩარჩოებში” - სოსო ფხაკაძე

„ჩვენ ვაკეთებთ ბიზნესს წესიერად, სამართლიანად, სამართლებრივ ჩარჩოებში,”- ამის შესახებ „ვისოლ ჯგუფის” ვიცე-პრეზიდენტმა სოსო ფხაკაძემ განაცხადა.მისი თქმით, საწვავის ღირებულება დამოკიდებულია საერთაშორისო ფასებსა და ლარის კურსზე. შესაბამისად, როგორც სოსო ფხაკაძემ ტელეკომპანია „პირველთან“ კომენტარში აღნიშნა, „ყველაფერი არის ძალიან ნორმალურად”.„თუ რამე შეგვიძლია, მაგას გავაკეთებთ, მაგრამ მაგაზე არ არის საუბარი. ჩვენ ვაკეთებთ ბიზნესს წესიერად, სამართლიანად, სამართლებრივ ჩარჩოებში. ასე ვაკეთებდით ყოველთვის და გავაკეთებთ მომავალში. ყველაფერი არის ძალიან ნორმალურად, კარგად, მე ვერ ვხედავ ვერანაირ პრობლემას.საწვავთან დაკავშირებით ჩვენ მილიონჯერ გვაქვს ნათქვამი, ეს დამოკიდებულია საერთაშორისო ფასებზე და ლარის კურსზე. საერთაშორისო ფასები თუ მიდის ზემოთ, ფასები ძვირდება საწვავზე შიდა ბაზარზე და პირიქით. რაც შეეხება მთავრობის ადმინისტრაციაში ფასებთან დაკავშირებით შეხვედრას, ეს არ იყო დაბარება, ეს იყო შეხვედრა, მე ვფიქრობ, ძალიან კონსტრუქციული და ჩვენ ამასთან დაკავშირებით ორიოდე სიტყვა ვთქვით.ხომ იცით რომ ეს თემა გადავიდა პარლამენტში. მე ვიცი, რომ იქაც იქნება პროფესიული და კონსტრუქციული განხილვები ამ თემასთან დაკავშირებით და რამე გართულებას მე ვერანაირად ვერ ვხედავ. ერთი რამ ვიცი, რომ ბიზნესი არის, რაც ზრდის ეკონომიკას და ძლიერი ეკონომიკის გარეშე არცერთი ქვეყანა არ იქნება წარმატებული", - ამბობს სოსო ფხაკაძე ტელეკომპანია „პირველთან”.შეგახსენებთ, რომ ფასებთან დაკავშირებით მთავრობის მიერ შექმნილი საკოორდინაციო სამუშაო კომისია, პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის ხელმძღვანელობით ნავთობკომპანიების წარმომადგენლებს 30 იანვარს შეხვდა.მანამდე, კომისიას უკვე ჰქონდა შეხვედრები სააფთიაქო ქსელების და ფარმაცევტთა ასოციაციის წარმომადგენლებთან; ასევე, ქართველ მწარმოებლებთან, რითეილ სექტორთან და სადისტრიბუციო კომპანიების წარმომადგენლებთან.ცნობისთვის, პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ 2025 წლის 24 დეკემბერს განაცხადა, რომ სურსათის ევროპულ და ქართულ ფასებს შორის დიდი სხვაობა განპირობებულია სადისტრიბუციო კომპანიებისა და მარკეტების მაღალი ფასნამატით, რაც საქართველოს საზღვრიდან დახლამდე საშუალოდ 86%-ს შეადგენს.24 დეკემბერს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა განაცხადა, რომ სასურსათო ფასებთან დაკავშირებული საკითხის შესწავლას იწყებს. 2026 წლის 5 იანვარს კი სურსათის ფასებთან დაკავშირებით სამთავრობო კომისია შეიქმნა.20 იანვარს გაიმართა სამთავრობო კომისიის 1-ელი შეხვედრა, რომლის ფარგლებშიც ცნობილი გახდა, რომ სამთავრობო საკოორდინაციო კომისია სასურსათო პროდუქციის, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასებთან დაკავშირებით იმუშავებს. ამასთან, გამოითქვა მოსაზრება რომ კომისია მუშაობას სავარაუდოდ აპრილის ბოლომდე დაასრულებს.აღსანიშნავია, ისიც რომ პარლამენტში შეიქმნა ფასების შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისიამაც, რომლის 1-ელი სამუშაო შეხვედრაც ხვალ არის დაგეგმილი.

ბიზნესი 1770791470

კომისია
პარლამენტში მოქმედი ფასების შემსწავლელი კომისია მუშაობას იწყებს - დღეს ადგილობრივი ხორცის, რძისა და კვერცხის მწარმოებლებს შეხვდებიან

პარლამენტში მოქმედი ფასების შემსწავლელი დროებითი კომისია აქტიურ მუშაობაზე დღეიდან გადადის.რამდენიმე საათში დაგეგმილ პირველ სხდომაზე საკვები პროდუქტების მწარმოებელი კომპანიის წარმომადგენლებს ელოდებიან.საუბარია ხორცის, რძის პროდუქტებისა და კვერცხის მწარმოებელ კომპანიებზე. განიხილება ბაზრის სტრუქტურა, ფასწარმოქმნის ჯაჭვი და სექტორის საოპერაციო პროცესები.პარლამენტის ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარის, შოთა ბერეკაშვილის განცხადებით, ღია დისკუსიის შედეგად, ყველა მხარისთვის მისაღებ გადაწყვეტილებამდე მისვლა მოხერხდება."ჩვენი მიზანია, მათთან ერთად განვიხილოთ ბიზნესპროცესები, რომელიც უკავშირდება ადგილობრივ წარმოებას, დავსვათ კითხვები, თუ რა პროცესები იწვევს წარმოების თვითღირებულების გაძვირებას, რა ინფლაციური პროცესები იყო ბოლო წლების განმავლობაში, როგორ შეგვეძლება აღნიშნული პროცესების ოპტიმიზაცია, სად არის საშუალება იმისა, რომ ბიზნესი, პროდუქცია უფრო კონკურენტუნარიანი გახდეს, რაც შედეგობრივად აისახება სამომხმარებლო ფასების შემცირებაზე", - განაცხადა შოთა ბერეკაშვილმა.

საზოგადოება 1770790871