ე.წ. დეზერტირების ბაზრის ტერიტორიაზე მოვაჭრეებმა დღეს გზა გადაკეტეს. თვითდასაქმებულების პროტესტი ბაზრის ადმინისტრაციის მოთხოვნას მოჰყვა, რომლის მიხედვითაც მათ ტერიტორიის დატოვება და მუშაობის შეწყვეტა მოუწევთ. არსებული ინფორმაციით, მოვაჭრეებს უთხრეს, რომ 1-ელი ოქტომბრიდან ბაზრის ტერიტორიაზე ვეღარ იმუშავებენ.მოვაჭრეები ტერიტორიის დატოვებას არ აპირებენ და აცხადებენ, რომ სამუშაო ადგილების შენარჩუნება სურთ. მათი თქმით, ისინი სავაჭრო ადგილებში იჯარას იხდიან და ადმინისტრაციისგან კონკრეტულ განმარტებას ითხოვენ, რა ბედი ელის მათ საქმიანობას.მოვაჭრეების უკმაყოფილება ტერიტორიის სარეაბილიტაციო სამუშაოების დაწყების საკითხიც უკავშირდება. გავრცელებული ინფორმაციით, სექტემბრის შუა რიცხვებში დაზიანებული მილის გამო ბაზრის ნაწილი საკანალიზაციო წყლით დაიტბორა და ადგილზე სარეაბილიტაციო სამუშაოები დაიწყო.ამასთან, ბაზრის ტერიტორიაზე ახალი სავაჭრო ცენტრის მშენებლობაა დაგეგმილი, რის გამოც ტერიტორიის მომავალი წლებია განხილვის თემაა.ტერიტორიაზე ორსართულიანი სავაჭრო ცენტრის მოწყობა იგეგმება და პროექტზე მშენებლობის ნებართვა გაცემულია. მოვაჭრეები შიშობენ, რომ არსებული სავაჭრო ადგილების გაუქმების შემდეგ ახალ კომპლექსში მუშაობის გაგრძელებას ვეღარ შეძლებენ და შემოსავლის გარეშე დარჩებიან. სწორედ ამიტომ ისინი ითხოვენ, არსებული სავაჭრო სივრცე შეინარჩუნონ და სამუშაო ადგილებიდან არ გაიყვანონ.„მოვითხოვთ, მოვიდნენ მერიის წარმომადგენლები და გაგვცენ კონკრეტული პასუხები... მივმართავთ ბატონ კალაძეს, კობახიძეს, ბატონ ბიძინა ივანიშვილს, რომ ეს ერთი ბაზარი, კი კერძოდ გაყიდეს და ვიღაცას ჩაუგდეს ხელში, მაგრამ ხალხისთვისაც უნდა იყოს. არ ვითხოვთ არანაირ დახმარებას, ფულს... რა ხდება ვერ გავიგეთ, არც ადმინისტრაცია გვცემს პასუხს, არც მერია. ვიცით, რომ მოლის აშენება უნდათ, გადაგვითხარეს ადგილი“, - თქვა დღეს ერთ-ერთმა თვითდასაქმებულმა მოვაჭრემ.
1790063531
1789972022
კობახიძე: 1600 დევნილი მიიღებს სრულად გარემონტებულ ბინასთბილისში დევნილებისთვის ბინების გადაცემის ღონისძიება გაიმართა. მთავრობის ადმინისტრაციის ინფორმაციით, დღეს ბინა 1600 ოჯახს გადაეცა.„ეს არის ყველაზე მასშტაბური პროექტი, რომელიც აქამდე განხორციელებულა. მთლიანობაში მასში ჩაიდო 280 მლნ ლარის ინვესტიცია და თბილისში თანამედროვე სტანდარტების საცხოვრებელი უბანი შეიქმნა.პროექტი მოიცავს 11 კორპუსს, 2400-ზე მეტ ბინას. 4 შენობაში მოსახლეობის ნაწილი უკვე შესახლდა, დღეს კი 1600 ოჯახი იწყებს ცხოვრებას კომპლექსის ახალ, მშვიდ ბლოკში.დევნილების საცხოვრებლით უზრუნველყოფა არის ჩვენი ხელისუფლების ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი და ჩვენი ძალისხმევა მხოლოდ თბილისით არ შემოიფარგლება.ძალიან მნიშვნელოვანი პროექტები ხორციელდება რეგიონებში - რუსთავში 800 დევნილისთვის 4 კორპუსი შენდება, ზუგდიდში 1700 ბინა 7 ახალ კორპუსში იქნება უზრუნველყოფილი, ბორჯომში ახალ სახლებს 150 დევნილი მიიღებს - ეს არის მასშტაბური პროექტი და მიზანია, ყველა დევნილი ოჯახი იყოს უზრუნველყოფილი“, - განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.
1789971825
რუსთავი-თბილისის მიკროავტობუსებით მგზავრობა 50 თეთრით გაძვირდარუსთავიდან თბილისის მიმართულებით მოძრავი მიკროავტობუსებით მგზავრობის ღირებულება 50 თეთრით მოიმატა და 2.50 ლარის ნაცვლად, მგზავრობის საფასური 3 ლარი გახდა.მგზავრების ინფორმაციით, ახალი ტარიფი კომპანია „ინტერტრანსის“ მიერ თბილისის მიმართულებით მომსახურების ყველა მარშრუტზე მოქმედებს.ტარიფის ზრდის მიზეზად საწვავის ფასის მატება სახელდება.
1789799835
ვინ ამარაგებს თბილისის საბავშვო ბაღებს?თბილისის საბავშვო ბაღებში, სადაც სავარაუდო კვებითი ინტოქსიკაციის შემთხვევები დაფიქსირდა, ლაბორატორიული სინჯები აიღეს და გამოკითხვაზე დაიბარეს იმ კომპანიების წარმომადგენლები, რომლებიც მათ ამარაგებდნენ.გამოძიებას აინტერესებს, რა იყო მიზეზი, რის გამოც 55 ბავშვი და ერთი აღმზრდელი კლინიკაში გადაიყვანეს, ასობით ბავშვმა კი ვერ შეძლო საბავშვო ბაღში მისვლა იმის გამო, რომ სააღმზრდელო დაწესებულება დახურული იყო.სავარაუდო ინტოქსიკაციის შემთხვევა თბილისის 20 საბავშვო ბაღში დაფიქსირდა, მათგან სასწავლო პროცესი სრულად შეწყდა შვიდში, თუმცა დანარჩენ 13-ში მშობლების დიდმა ნაწილმა ბავშვები აღარ მიიყვანა.პირველად ეჭვი საკვებზე გაჩნდა, თუმცა ბაღის დირექტორები, არ გამორიცხავენ რაიმე ვირუსის გავრცელებას.17 სექტემბერს, როცა შეიძლება ინტოქსიკაციის შემთხვევა მომხდარიყო, თბილისის საბავშვო ბაღების მენიუში იყო რძის პროდუქტები, ხორცი და ბოსტნეული. როგორც ირკვევა, ამ პროდუქტებს თბილისის საბავშვო ბაღებს ერთი და იგივე კომპანიები აწვდიან. ი.მ. მანანა ღვინცაძე საბავშვო ბაღებს აწვდის რძის პროდუქტებს: რძე, მაწონი, ხაჭო, არაჟანი. ტენდერის პირობების მიხედვით, კომპანიამ საბავშვო ბაღებს უნდა მიაწოდოს ბელორუსული რძე და საქართველოში წარმოებული სხვა რძის პროდუქტები. "თარეა" — ხორცი. ტენდერის მიხედვით, „ხორცი უნდა იყოს ძროხის, ახალი, გაუყინავი, გაცივებული, ძვალგამოცლილი“. შპს „ინ“ — ხილ-ბოსტნეული, კარაქი, პური, ბურღულეული, ქათამი. ტენდერის მიხედვით, ნაღების კარაქი და რძის ფხვნილი უნდა იყოს ირანული და ბელორუსული წარმოების, ქათამი [ჯერ არ შეუტანიათ] კი — ქართული. „სრული პასუხისმგებლობით ვაცხადებთ, რომ საბავშვო ბაღებში პროდუქტების შეტანის, დასაწყობების, მომზადებისა და მიწოდების წესები მკაცრ ყოველდღიურ კონტროლს გადის, რათა აღსაზრდელებამდე მივიდეს უსაფრთხო და სტანდარტით გათვალისწინებული საკვები. ასევე ზედმიწევნით არის დაცული სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმები და მოთხოვნები“ - ეწერა თბილისის საბავშვო ბაგა-ბაღების მართვის სააგენტოს განცხადებაში.18 სექტემბერს თბილისში შვიდმა საბავშვო ბაღმა, „ეპიდემიოლოგიური რისკების დაზღვევის მიზნით“, აღსაზრდელები არ მიიღო. საუბარია მე-10, 22-ე, 31-ე, 49-ე, 59-ე, 109-ე და 124-ე ბაღებზე.ბაღების დირექტორებმა განაცხადეს, რომ მათ ბაღებში ყველა პროდუქტი შესაბამისი დოკუმენტაციით და პირობებით შედის. მათივე განცხადებით, ამ ეტაპზე ინტოქსიკაციის გამომწვევ მიზეზზე კონკრეტული ინფორმაცია არ აქვთ და საბოლოო პასუხს შესაბამისი კვლევების დასრულებას ელოდებიან. საბოლოოდ ამის შემდეგ გაირკვევა ინტოქსიკაციაა თუ ვირუსი. „როგორც ჩანს, იყო რაღაც კონკრეტული პრობლემა, თუმცა მე წინ ვერ გავუსწრებ მოვლენებს, მთავარია, რომ შესაბამისმა უწყებებმა გაარკვიონ, რა იყო მიზეზი, იყო თუ არა ამაში კონკრეტული კომპანიის ან კომპანიების ბრალეულობა. ამ შემთხვევაში პასუხისმგებლობაც დადგება“, - განაცხადა ირაკლი კობახიძემ, რომელიც ოთხი დღის წინ საჯარო ბაღების მიღწევებზე საუბრობდა.შეგახსენებთ, ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის თანახმად, საგამოძიებო და საპროცესო მოქმედებები, მათ შორის, ჩხრეკა, მთელი ღამის განმავლობაში მიმდინარეობდა ოთხ ბაგა ბაღსა და მათთვის საკვები პროდუქტების მიმწოდებელ სამ კომპანიაში. გამოკითხეს 50-ზე მეტი ბავშვის კანონიერი წარმომადგენელი და სამედიცინო დაწესებულებების თანამშრომლები.გამოძიება მიმდინარეობს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 198-ე მუხლის მეორე ნაწილით - სიცოცხლისათვის საშიში პროდუქციის დამზადება-რეალიზაციისთვის ხუთიდან რვა წლამდე პატიმრობაა გათვალისწინებული.„ამ ეტაპზე არსებული ინფორმაციით, ინტოქსიკაცია შესაძლოა ბაქტერიულ ინფექციას უკავშირდებოდეს, რომლის წყაროც, სავარაუდოდ, ბაგა-ბაღებში მიღებული საკვები პროდუქტია“, - ამბობენ საგამოძიებო უწყებაში.მომზადებულია „რადიო თავისუფლების“ მასალის მიხედვით
სხვა სიახლეები
დინამო არენასთან ქომაგებს ქუჩაში სპეციალურად მოწყობილი ტრიბუნები დახვდებათსაქართველოს ბანკი, როგორც საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარი სპონსორი, ფეხბურთის ფედერაციასთან და გულშემატკივრებთან ერთად, 25 სექტემბერს ჩვენი ფეხბურთელების მხარდასაჭერად ქალაქს ხმაურით აავსებს და ჩვენს სპორტსმენებს კიდევ ერთხელ შეახსენებს რომ „ქომაგობა არ ჩერდება“.25 სექტემბერს, 17:00 საათიდან, თბილისში, „დინამო არენას“ მიმდებარე ტერიტორიაზე გულშემატკივართა სპეციალური ზონები და ქუჩის ტრიბუნები მოეწყობა, სადაც ქართველი ქომაგები ჩვეული შემართებით, სიმღერითა და ხმაურით გააცილებენ ნაკრებს სტადიონზე.გულშემატკივრებს შესაძლებლობა ექნებათ, საგანგებოდ მოწყობილ ტრიბუნებიდან ხმაურით შეაცილონ ნაკრების ავტობუსი სტადიონზე და ფეხბურთელებს საკუთარი ენერგია მოედანზე გაატანონ. ეს ყველაფერი იმისთვის კეთდება, რომ ყოველი გადაცემის, გატანილი გოლის თუ შესვენების დროს ნაკრებმა იგრძნოს, რომ მათ გვერდით მთელი ქვეყანა დგას. ქომაგები ასევე შეიკრიბებიან ცაბაძის კუთხეში, თამარ მეფის ხიდთან, დინამო არენასთან და საქართველოს ეროვნული სიმფონიური ორკესტრის აუდიტორიასთან, სადაც ასევე მოეწყობა საგულშემატკივრო ტრიბუნები. „გულშემატკივარი ეროვნული ნაკრების ძალის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ამჯერად ტრიბუნებზე ვერ ვიქნებით, მაგრამ ეს ჩვენს ქომაგობას ვერ შეაჩერებს. პირიქით, გვაძლევს შესაძლებლობას, ფეხბურთის ემოცია მთელი ქალაქის მასშტაბით გავაერთიანოთ. გვინდა, ჩვენმა ფეხბურთელებმა იგრძნონ, რომ ისინი მარტო არ არიან და რომ მათი გულშემატკივრობა არ ჩერდება. 25 სექტემბერს მთელი თბილისი გულშემატკივართა ტრიბუნა იქნება და ერთმანეთის გვერდით დგომით გავამხნევებთ ნაკრებს. ერთად ვაჩვენოთ, რა ძალა აქვს ქართულ ქომაგობას“, – აცხადებენ კამპანიის ორგანიზატორები.მართალია, ამ ფორმატით მხოლოდ ერთი შეხვედრა ჩატარდება, თუმცა წინ კიდევ მნიშვნელოვანი მატჩებია და თითოეულ ბრძოლაში ერთიანობაა საჭირო. 25 სექტემბერს, 17:00 საათიდან, შევიკრიბოთ „დინამო არენასთან“ მოწყობილ ტრიბუნებზე, ერთად გავავსოთ ქალაქი ფეხბურთის ემოციით და ჩვენს ნაკრებს მხარდაჭერა გავაგონოთ, რადგან არცერთი მიზეზის გამო „ქომაგობა არ ჩერდება“.ინფორმაციისთვის, 25 სექტემბერს საქართველოს ეროვნული ნაკრები „უეფას” ერთა ლიგის B დივიზიონის საშინაო მატჩში ჩრდილოეთ ირლანდიას დაუპირისპირდება. არსებული შეზღუდვების გამო, ჩვენი ფეხბურთელები ამჯერად ცარიელი ტრიბუნების წინაშე ითამაშებენ. სწორედ აქედან დაიბადა კამპანიის იდეაც: თუ გულშემატკივარი სტადიონზე ვერ შედის, ქომაგობა ქუჩებში გაგრძელდება - თუ სტადიონი ჩუმადაა, იხმაურებს ქალაქი.
ბიზნესი • 1790064660
2026 წლის 8 თვეში თბილისში პარკინგის ჯარიმებიდან ბიუჯეტში შესული თანხის მოცულობა წლიურად 71%-ით გაიზარდა და 15.7 მლნ ლარი შეადგინა.უფრო კონკრეტულად, საქართველოს ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობების (კონსოლიდაციის გარეშე) მიხედვით, წელს იანვარ-აგვისტოში პარკირების ჯარიმებიდან ბიუჯეტში 15 736 090 ლარი შევიდა, წინა წლის იგივე პერიოდში კი, ეს მაჩვენებელი 9 212 418 ლარი იყო.რაც შეეხება 2025 წლის სრულ მაჩვენებელს, შარშან ბიუჯეტში აღნიშნული დარღვევიდან ჯამში, 17 527 091 ლარი შევიდა.ცნობისთვის, 2022 წლის შემოდგომიდან პარკირების წესების დარღვევაზე ჯარიმები გაიზარდა და ნაცვლად 10 ლარისა, 50 ლარი გახდა.აღსანიშნავია, რომ სტატისტიკის მიხედვით, გაზრდილია ზოგადად საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევისთვის ბიუჯეტში შესული თანხის მოცულობაც.უფრო კონკრეტულად, ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, წელს 8 თვეში საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევისთვის გამოწერილი ჯარიმებიდან ხაზინაში 178 053 978 ლარი შევიდა, 2025 წელის ანალოგიურ პერიოდში - 157 246 637 ლარის აკუმულირება მოხდა.
ეკონომიკა • 1790063643
ე.წ. დეზერტირების ბაზრის ტერიტორიაზე მოვაჭრეებმა დღეს გზა გადაკეტეს. თვითდასაქმებულების პროტესტი ბაზრის ადმინისტრაციის მოთხოვნას მოჰყვა, რომლის მიხედვითაც მათ ტერიტორიის დატოვება და მუშაობის შეწყვეტა მოუწევთ. არსებული ინფორმაციით, მოვაჭრეებს უთხრეს, რომ 1-ელი ოქტომბრიდან ბაზრის ტერიტორიაზე ვეღარ იმუშავებენ.მოვაჭრეები ტერიტორიის დატოვებას არ აპირებენ და აცხადებენ, რომ სამუშაო ადგილების შენარჩუნება სურთ. მათი თქმით, ისინი სავაჭრო ადგილებში იჯარას იხდიან და ადმინისტრაციისგან კონკრეტულ განმარტებას ითხოვენ, რა ბედი ელის მათ საქმიანობას.მოვაჭრეების უკმაყოფილება ტერიტორიის სარეაბილიტაციო სამუშაოების დაწყების საკითხიც უკავშირდება. გავრცელებული ინფორმაციით, სექტემბრის შუა რიცხვებში დაზიანებული მილის გამო ბაზრის ნაწილი საკანალიზაციო წყლით დაიტბორა და ადგილზე სარეაბილიტაციო სამუშაოები დაიწყო.ამასთან, ბაზრის ტერიტორიაზე ახალი სავაჭრო ცენტრის მშენებლობაა დაგეგმილი, რის გამოც ტერიტორიის მომავალი წლებია განხილვის თემაა.ტერიტორიაზე ორსართულიანი სავაჭრო ცენტრის მოწყობა იგეგმება და პროექტზე მშენებლობის ნებართვა გაცემულია. მოვაჭრეები შიშობენ, რომ არსებული სავაჭრო ადგილების გაუქმების შემდეგ ახალ კომპლექსში მუშაობის გაგრძელებას ვეღარ შეძლებენ და შემოსავლის გარეშე დარჩებიან. სწორედ ამიტომ ისინი ითხოვენ, არსებული სავაჭრო სივრცე შეინარჩუნონ და სამუშაო ადგილებიდან არ გაიყვანონ.„მოვითხოვთ, მოვიდნენ მერიის წარმომადგენლები და გაგვცენ კონკრეტული პასუხები... მივმართავთ ბატონ კალაძეს, კობახიძეს, ბატონ ბიძინა ივანიშვილს, რომ ეს ერთი ბაზარი, კი კერძოდ გაყიდეს და ვიღაცას ჩაუგდეს ხელში, მაგრამ ხალხისთვისაც უნდა იყოს. არ ვითხოვთ არანაირ დახმარებას, ფულს... რა ხდება ვერ გავიგეთ, არც ადმინისტრაცია გვცემს პასუხს, არც მერია. ვიცით, რომ მოლის აშენება უნდათ, გადაგვითხარეს ადგილი“, - თქვა დღეს ერთ-ერთმა თვითდასაქმებულმა მოვაჭრემ.
საზოგადოება • 1790063531
2026 წლის აგვისტოში საქართველოში 3, 4 და 5-ვარსკვლავიან, ასევე საოჯახო ტიპის სასტუმროებში ფასები წლიურად 6.9%-ით გაიზარდა.PMCG-ის კვლევის მიხედვით, ფასების ზრდის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი იმერეთში, რაჭასა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში დაფიქსირდა. რეგიონების მიხედვით, ზრდამ შესაბამისად 15.1%, 13% და 12.8% შეადგინა.აგვისტოში იმერეთში 4-ვარსკვლავიანი სასტუმროს საშუალო ფასი დაახლოებით 250 ლარი იყო, ხოლო 3-ვარსკვლავიან და საოჯახო სასტუმროებში ნომრის საშუალო ღირებულება 150 ლარის ფარგლებში მერყეობდა.რაჭაში 3 და 4-ვარსკვლავიან სასტუმროებში საშუალო ფასი 250 ლარის ფარგლებში დაფიქსირდა, საოჯახო ტიპის სასტუმროებში კი 100-150 ლარს შეადგენდა.სამეგრელო-ზემო სვანეთში 4-ვარსკვლავიანი სასტუმროების საშუალო ფასი 300 ლარს აღემატებოდა, 3-ვარსკვლავიანებში დაახლოებით 200 ლარი იყო, ხოლო საოჯახო სასტუმროებში 100 ლარს ოდნავ აღემატებოდა.საქართველოს მასშტაბით, 2026 წლის აგვისტოში საოჯახო ტიპის სასტუმროებში ნომრის საშუალო ფასი 134 ლარი იყო. 3-ვარსკვლავიან სასტუმროებში ეს მაჩვენებელი 203 ლარს, 4-ვარსკვლავიანებში კი 298 ლარს შეადგენდა.რაც შეეხება 5-ვარსკვლავიან სასტუმროებს, მათი საშუალო ფასი აგვისტოში 598 ლარი იყო. ყველაზე მაღალი საშუალო ღირებულება გურიაში დაფიქსირდა და 1081 ლარს მიაღწია. მას კახეთი 684 ლარით და თბილისი 668 ლარით მოჰყვება.PMCG-ის კვლევა Booking.com-ზე რეგისტრირებულ, სტრატიფიცირებულად შერჩეულ 568 ერთეულ 3, 4 და 5-ვარსკვლავიან და 371 საოჯახო ტიპის სასტუმროს მოიცავს. კვლევაში მითითებული საშუალო ფასები მიმდინარე თვეში ხელმისაწვდომი სასტუმროების მონაცემებზეა დაყრდნობილი.
ბიზნესი • 1790063434
საქართველოს ბანკი განაგრძობს მომხმარებლებისთვის ყოველდღიურ საჭიროებებზე მორგებული, მარტივი და პრაქტიკული შესაძლებლობების შეთავაზებას. სწორედ ამ მიზნით, 21-27 სექტემბერს, საქართველოს ბანკის საკრედიტო Amex ბარათის მფლობელებს ოთხ სავაჭრო ცენტრში - City Mall-ში, Telavi Mall-ში, Gori Mall-სა და Grand Mall Batumi-ში - სპეციალური შეთავაზებით სარგებლობა შეეძლებათ.შეთავაზების ფარგლებში, მომხმარებლები შეძლებენ, 5X MR შეთავაზებით ისარგებლონ და მაქსიმუმ 10,000 MR ქულა დააგროვონ. შეთავაზება ვრცელდება მხოლოდ შოპინგისა და აქსესუარების კატეგორიებზე. აქციით სარგებლობისთვის აუცილებელია კონკრეტული მოლის შეთავაზების გააქტიურება მობილბანკში და საქართველოს ბანკის ტერმინალზე გადახდა.საკრედიტო Amex ბარათის მიღების პროცესი მარტივია - მომხმარებლებს მისი ციფრული ვერსიის აღება და გამოყენების დაწყება დაუყოვნებლივ, მობილბანკში შეუძლიათ. შეთავაზების პირობების სანახავად და გასააქტიურებლად, ეწვიეთ საქართველოს ბანკის მობილბანკს.
ბიზნესი • 1789998030
ბოლო პერიოდში საქართველოში ე.წ. თაღლითურმა ფინანსურმა პირამიდამ ისეთ მასშტაბს მიაღწია, რომ ეროვნულ ბანკს საგანგებო განცხადების გაკეთებამ მოუწია, რათა მოსახლეობა ამ თაღლითურ სქემებში არ გაებას. როგორც აღმოჩნდა, პრობლემა არ არის ახალი და ამიტომაც გაჩნდა კითხვა, რა მასშტაბს მიაღწია, პრევენციისთვის საჭირო ზომები ტარდება თუ არა და საერთოდ, რისი გაკეთებაა აუცილებელი, ამ საკითხებზე ვესაუბრებით ალექს სუდაძეს, კრიპტოვალუტების სერტიფიცირებულ ექსპერტს.- ფინანსური პირამიდები ახალი მოვლენა არ არის, ის უკვე ასი წელია არსებობს და განსაკუთრებით მაშინ აქტიურდება, როცა ქვეყანაში დიდი კრიზისია. მაგალითად, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მძიმე ეკონომიკური ფონის გამო ეს სქემები ევროპასა და ამერიკაში ძალიან აქტუალური გახდა.როდესაც მოსახლეობას ეკონომიკურად უჭირს და დასაქმების პრობლემაა, სწორედ მაშინ იჩენს თავს მსგავსი თაღლითური სქემები. ამ დროს სამსახურდაკარგულ ადამიანებს, რომლებსაც მცირე დანაზოგი აქვთ და მომდევნო თვეში ვალები აქვთ გასასტუმრებელი, გამოსავლის პოვნა უჭირთ. ამიტომ ისინი მარტივად თანხმდებიან უეცრად გამოჩენილ "შემოსავლიან" შეთავაზებებს.სწორედ მოსახლეობის ამ მოწყვლადი მდგომარეობით სარგებლობენ ქსელური მარკეტინგის წარმომადგენლები თუ ფინანსური პირამიდის სპეციალისტები. ეს პირები ქვეყანაში შემთხვევით არ შემოდიან. თავდაპირველად რამდენიმე მათგანი წინასწარ, საფუძვლიანად სწავლობს არსებულ ფონს, იწყებენ ბაზრის კვლევას - აანალიზებენ ქვეყნის მოსახლეობასა და პოტენციურ მსხვერპლთა რაოდენობას. მაგალითად, თუ საქართველოს მოსახლეობა 4 მილიონია, გამოთვლიან, რომ აქედან თაღლითურ სქემაში პირობითად 250 000 კაცის ჩართვაა შესაძლებელი. ამის შემდეგ ფასდება "საშუალო ჩეკი" - რა თანხის მიღებას შეძლებენ თითოეული პირისგან, იქნება ეს 100, 1000 თუ 1500 დოლარი.საქართველოში ჩვენი მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი თბილისსა და ბათუმშია თავმოყრილი, მაგრამ ფინანსური პირამიდების ორგანიზატორებმა გადაწყვიტეს, რომ აქტიურად გავიდნენ რეგიონებშიც. ბოლო, "ტი-ეს-ქიუს" (TSQ) სქემაში აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს სხვადასხვა რეგიონი. სიტუაცია იქამდეც კი მივიდა, რომ ხალხი ფულის საშოვნელად ძროხებს აგირავებდა.- მაინცდამაინც რეგიონები რატომ, ეს ინფორმაციის ნაკლებობას უკავშირდება?- ფინანსური პირამიდების ორგანიზატორები მასობრივად დარტყმისთვის მიზანმიმართულად იყენებენ ე.წ. რეგიონულ ეფექტსა და ნათესაურ კავშირებს. როდესაც რაიონში მცხოვრები ნაცნობი მოულოდნელად მდიდრდება და ახალ მანქანას ყიდულობს, ეს ინფორმაცია სწრაფად ვრცელდება და დედაქალაქის მოსახლეობაზეც უძლიერესად მოქმედებს. უხერხულობისა და შელახული ეგოს გამო, მძიმე შრომაში ჩაბმული, 1500-ლარიანი ხელფასის მქონე მოქალაქეებიც კი მარტივად ებმებიან მახეში.მსხვერპლის მოსაზიდად თაღლითები ასევე აქტიურად იყენებენ ხელოვნურ ინტელექტს და ცნობილი ადამიანების მონაწილეობით ყალბ ვიდეოებს ქმნიან, რის ამოცნობაც ხალხს უჭირს.სქემაში ჩართული ადამიანი მოგვიანებით თავისიანებსაც ითრევს, რასაც ორი მიზეზი აქვს: სხვების ხარჯზე ფულის დაბრუნების სურვილი და ფსიქოლოგიური ფაქტორი, რომ მარტო თვითონ არ აღმოჩნდეს სულელის როლში.რეალურად, წლების განმავლობაში პირამიდების მუშაობის მთავარი პრინციპი უცვლელია და მხოლოდ მათი სახელები იცვლება. ერთადერთი სიახლე ტექნოლოგიების განვითარება და სქემაში კრიპტოვალუტის დამატებაა, რომელსაც მხოლოდ ქვეყნიდან ფულის გასატანად იყენებენ.ვინაიდან რეგიონებში კრიპტოვალუტას ნაკლებად იცნობენ, თაღლითები P2P (პეოპლე ტო პეოპლე) ვაჭრობაში რთავენ ე.წ. დროპერებს. ამ როლს ძირითადად ფინანსურ რისკებში გაუთვითცნობიერებელი სტუდენტები ან ექსპატები (ანუ ექსპატრიანტი - სხვა ქვეყანაში საკუთარი ნებით მომუშავე ან დროებით მცხოვრები პირი) ასრულებენ. მცირე საკომისიოს სანაცვლოდ ისინი საკუთარ ანგარიშებზე დაზარალებულებისგან თანხას იღებენ, ყიდულობენ კრიპტოვალუტას და თაღლითებს უგზავნიან. ბანკი მხოლოდ ადგილობრივ ჩარიცხვას ხედავს, კრიპტოს შემდგომი მისამართი კი მისთვის უხილავია. შესაბამისად, როცა მოტყუებული მსხვერპლი ჩივის, გამოძიება პირველ რიგში სწორედ ამ უნებლიე მონაწილე "დროპერებთან" მიდის.ზოგადად, კრიპტოვალუტის გამოყენება თაღლითებს საშუალებას აძლევს მითვისებული ფული მომენტალურად, მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში გადაიტანონ.კრიპტოსაფულეს გეოგრაფია არ გააჩნია, რაც ფულის კვალის პოვნას ართულებს. სანამ ადგილობრივი გამოძიება ტრანზაქციებს მიაკვლევს და საქმეში საერთაშორისო სამძებრო სამსახურებს ჩართავს, ფასდაუდებელი დრო იკარგება და პროცესი ხშირად 2-3 წელიწადს ჭიანურდება.- რატომ ვერ ხერხდება ან პრევენცია, ან ადეკვატური რეაგირება?- სამწუხაროდ, მოსახლეობას უჭირს გააზრება, რომ შეუძლებელია 100 ან 400 ლარით საქმის დაწყება და მოკლე დროში 10.000 ლარის მოგება. ეს არარეალურია. მსგავსი სქემები წლებია არსებობს, თუმცა დღეს ტექნოლოგიების განვითარებამ ისინი უფრო დამაჯერებელი გახადა. მაგალითად, ხელოვნური ინტელექტით (AI) შექმნილი და გახმოვანებული ყალბი ვიდეოები ძალიან რეალისტურად გამოიყურება. პარალელურად კი, კრიპტოვალუტა თაღლითებს თანხების სწრაფად გატანის საშუალებას აძლევს.კომერციულმა ბანკმა შეიძლება შეამჩნიოს საეჭვო ტრანზაქციები, მაგალითად, თუ პირს სხვადასხვა ქალაქიდან პერიოდულად ერიცხება თანხები. ასეთ დროს ბანკს მონიტორინგის მექანიზმები აქვს და საგამოძიებო სამსახურის ჩარევის შემთხვევაში ანგარიში შეიძლება დაიბლოკოს. კრიპტოვალუტის შემთხვევაში კი ანგარიშს ვერავინ გაყინავს, სანამ საგამოძიებო უწყება მას ოფიციალურად არ მონიშნავს თაღლითურად. როგორც კი კრიპტობირჟა ხედავს, რომ მისამართი მარკირებულია, ის ყინავს ამ ანგარიშზე არსებულ თანხებს, რაც გამოძიებას საქმეს უადვილებს. თუმცა ბირჟა ვერასდროს მიხვდება, კონკრეტული ტრანზაქცია საქართველოს თაღლითური სქემიდან მომდინარეობს თუ, მაგალითად, ვიეტნამის კორუფციული გარიგებიდან, რადგან კრიპტომისამართებს გეოგრაფია არ უწერია. შესაბამისად, ფული "სუფთად" ითვლება მანამ, სანამ მომჩივანი არ გამოჩნდება. საგამოძიებო სამსახური მისამართების მარკირებას მხოლოდ საჩივრის საფუძველზე იწყებს. პრობლემა კი ისაა, რომ მოტყუებული ადამიანები ხშირად დუმილს ამჯობინებენ. ისიც უნდა ვთქვათ, რომ დაზარალებულები ხშირად ვერ აცნობიერებენ კოლექტიური სარჩელის ძალას. როდესაც მხოლოდ ერთი პირი ჩივის, გამოძიებისთვის რთულია თაღლითობის დამტკიცება. მართალია, ადამიანმა თანხა მოტყუებით გადარიცხა, მაგრამ ფაქტის იურიდიულად დასაბუთება და თაღლითობის მუხლის მისადაგება რთულია. ერთ ინდივიდზე შეიძლება იფიქრონ, რომ უბრალოდ პირადი, ნეგატიური განწყობის გამო ჩივის, მაგრამ, როცა საჩივარს 100 ან 200 კაცი ერთობლივად აწერს ხელს, საქმე იცვლება. 100 კაცი ერთსა და იმავე ისტორიას ვერ მოიგონებს. ასეთ დროს თაღლითობის ფაქტი აშკარა ხდება და ბრალის წაყენებაც გაცილებით მარტივია.- კონკრეტულად საქართველოზე რომ გავაკეთოთ ფოკუსირება, არის რამე აქ განსხვავებული ფაქტორი?- ბოლო წლებში, ტექნოლოგიური პროგრესისა და ავტომატიზაციის გამო გაზრდილმა უმუშევრობამ ადამიანები მსგავსი სქემების მიმართ კიდევ უფრო მოწყვლადი გახადა. თაღლითები იყენებენ ფსიქოლოგიურ მანიპულაციასა და აგრესიულ ზეწოლას, მაგალითად, ფულის დროულად არმიტანის შემთხვევაში "გუნდიდან გაგდების" მუქარას. ისინი მსხვერპლს მარტივი გამდიდრების ილუზიას უქმნიან, იქნება ეს, მაგალითად, მუსიკის ასაკოვანი პედაგოგის უეცრად "ფინანსურ ანალიტიკოსად" გადაქცევა თუ პენსიონერის დარწმუნება, რომ მცირე ინვესტიციით უზარმაზარ მოგებას ნახავს.ამ ყველაფრის მთავარი მიზეზი ფინანსური განათლების ნაკლებობაა. განაგრძეთ კითხვა
საზოგადოება • 1789979400










