1769928071
ხორცი, ძვირფასი ქვები, ადამიანის კანი - კიდევ რას ამზადებენ ლაბორატორიებში
მბრწყინავი ბრილიანტებიდან წვნიან სტეიკებამდე - მეცნიერები ბუნებრივი პროდუქტების სინთეზურ ალტერნატივებს ქმნიან, რომლებიც გარეგნობით, გემოვნებითი თვისებებით რეალურისგან თითქმის არც კი განსხვავდება.
წარმოგიდგენთ რამდენიმე ნაწარმს, რომელთა დამზადებაც ლაბორატორიაშია შესაძლებელი და მათი ნაწილი უკვე სავაჭრო ქსელებში იყიდება.
ბრილიანტები
ლაბორატორიაში გამოყვანილი ალმასები პრაქტიკულად, არ განსხვავდება ბუნებრივად მოპოვებული ქვებისგან. ინოვაციების სწრაფი განვითარების, წარმოების ოპტიმიზაციისა და მკაცრი კონკურენციის შედეგად, ლაბორატორიული ბრილიანტების წარმოება უკვე რამდენიმე საათშია შესაძლებელი და მათი თვითღირებულება დაახლოებით 90%-ით იაფია მოპოვებულთან შედარებით.
ძვირფასი ქვები
როგორც ლაბორატორიულად გამოყვანილი ალმასები, ისე ხელოვნურად შექმნილი ზურმუხტები, საფირონები, რუბინები და სხვა ძვირფასი ქვები ქიმიური და ოპტიკური თვისებებით სრულად იდენტურია ბუნებრივი ანალოგებისა. ლაბორატორიული ძვირფასი ქვები კონტროლირებულ გარემოში იწარმოება, რაც გარემოზე ზემოქმედებას ამცირებს.
ბამბა
ბუნებრივი ბამბის მოყვანა დიდი რაოდენობით წყალს, პესტიციდების ინტენსიურ გამოყენებას და ხშირ შემთხვევაში იძულებით ან ბავშვთა შრომას მოითხოვს, განსაკუთრებით ისეთ რეგიონში, როგორიცაა ინდოეთი. ამ პრობლემის ალტერნატივად მოიაზრება კომპანია Galy-ის Literally Cotton, რომელიც ჟურნალ TIME-ის მიერ 2024 წლის ერთ-ერთ საუკეთესო გამოგონებად დასახელდა. ეს ქსოვილი ბიორეაქტორებში მცენარეული უჯრედებიდან იზრდება, 99%-ით ნაკლებ წყალს მოიხმარს და ამასთან, ნახშირორჟანგის ემისიებს 77%-ით ამცირებს. სწრაფი მოდის გიგანტების — H&M-ისა და Inditex-ის მხარდაჭერით, კომპანია უკვე ზრდის წარმოების მასშტაბებს.
ტყავი
ტრადიციული ტყავის წარმოება დიდ დანახარჯებთანაა დაკავშირებული: ცხოველთა ექსპლუატაცია, ტოქსიკური დამუშავება და მაღალი ნახშირბადული კვალი. ამჟამად კომპანიები LGL და Faircraft ავითარებენ უჯრედულ, ლაბორატორიაში გამოყვანილ ტყავის ალტერნატივებს. მიუხედავად იმისა, რომ მათი წარმოება ჯერ შეზღუდულია, ახალი თაობის მასალები მოდის ინდუსტრიას რევოლუციას ჰპირდება.
ადამიანის კანი
მსოფლიოში პირველად, ქუინზლენდის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა განაცხადეს, რომ მათ ლაბორატორიაში სრულად ფუნქციონირებადი ადამიანის კანის გამოყვანა შეძლეს, რომელიც მოიცავს სისხლძარღვებს, ნერვებს, თმის ფოლიკულებს, იმუნურ უჯრედებს და საკუთარ სისხლის მიმოქცევის სისტემას. ექვსწლიანი მუშაობის შედეგად შექმნილმა „კანის ორგანოიდმა“ შესაძლოა, რადიკალურად შეცვალოს დამწვრობის, ჭრილობებისა და კანის ანთებითი დაავადებების მკურნალობის მეთოდები.
ცხოველური კოლაგენი
კოლაგენი უზარმაზარი ბიზნესია - კოსმეტიკური შრატებიდან დაწყებული საკვები დანამატებით დამთავრებული, ნაწარმის გლობალური ბაზარი დაახლოებით 4.9 მილიარდ დოლარად ფასდება. ტრადიციულად კოლაგენი ცხოველთა კანისა და ძვლებისგან მიიღება. ორი ამერიკული სტარტაპი ცდილობს ამ მიდგომის შეცვლას.
კომპანია Geltor მიკრობულ ფერმენტაციასა და საკუთარ პლატფორმას - Biodesigner AI-ს იყენებს კოსმეტიკისა და საკვები პროდუქტებისთვის სპეციალურად მორგებული ცილების შესაქმნელად, ხოლო Jellatech უშუალოდ უჯრედებიდან ზრდის კოლაგენსა და ჟელატინს ცხოველების გამოყენების გარეშე. მიღებული პროდუქტი ქიმიურად იდენტურია ბუნებრივთან.
საქონლის ხორცი
ლაბორატორიაში გამოყვანილი საქონლის ხორცი მიიღება ცოცხალი ძროხის უჯრედების მცირე ნიმუშის აღებით, რომელიც შემდგომ იზრდება საკვებად ვარგის ხორცად. ეს პროცესი გამორიცხავს მასობრივ მეცხოველეობას, დაკვლასა და მათთან დაკავშირებულ ეკოლოგიურ პრობლემებს.
ტექნოლოგიის პიონერები არიან კომპანიები Aleph Farms, Mosa Meat და Ivy Farm. ისინი ქმნიან როგორც ფარშს, ისე მთლიან სტეიკებს.
ქათმის ხორცი
ლაბორატორიაში გამოყვანილი ქათმის ხორცი, რომელიც 2017 წელს შეიქმნა, ნელ-ნელა მასობრივ კომერციალიზაციას უახლოვდება. ამერიკულმა კომპანიებმა Upside Foods-მა (ყოფილი Memphis Meats) და Eat Just-მა მარეგულირებელი ორგანოებისგან საკუთარი პროდუქტების გაყიდვის ნებართვა მიიღეს, თუმცა ამჟამად ქათმის ფარშს ან დაჭრილ ქათმის ხორცს აწარმოებენ.
ღორის ხორცი
აქტიურად ვითარდება ლაბორატორიაში გამოყვანილი ღორის ხორციც. ჩინელმა მკვლევრებმა შექმნეს მცირე ზომის ნაჭრები, რომლებიც გემოთი და ტექსტურით ნამდვილ ღორის ხორცს ჰგავს, ხოლო 2023 წელს ბრიტანელმა მეცნიერებმა წარმოადგინეს პირველი ლაბორატორიული ღორის სტეიკი.
ატლანტის ოკეანის მეორე მხარეს კომპანია Mission Barns-მა შეიმუშავა კულტივირებული ღორის ცხიმი და უკვე მიიღო ნებართვა მისი კომერციული გამოყენებისთვის.
ორაგული
ამერიკულმა სტარტაპმა Wildtype ისტორიაში პირველად წარადგინა FDA-ის მიერ დამტკიცებული კულტივირებული ზღვის პროდუქტი - უჯრედებიდან გამოყვანილი ორაგული. უჟანგავი ფოლადის რეზერვუარებში გაზრდილი ფილე მხოლოდ 2 კვირაში იზრდება და განკუთვნილია სუშის, ცევიჩესა და გურმანული კერძებისთვის. ის არ შეიცავს ძვლებს, ქერცლს და ოკეანის დამაბინძურებელ ნივთიერებებს. Wildtype-ის ორაგული უკვე 2025 წელს სერვირდებოდა ორეგონის ერთ-ერთ რესტორანში.
ხილი
ხილიც ისევე იქმნება ლაბორატორიაში, როგორც ხორცი - მცენარეული ქსოვილის მცირე ნიმუშები მრავლდება და მიიღება ხილის რბილობი ან ფხვნილი, რომელიც შეიცავს იმავე შაქრებს, არომატებსა და საკვებ ნივთიერებებს, რასაც ნამდვილი ხილი. მიუხედავად იმისა, რომ ტექნოლოგია ჯერ კვლევის ეტაპზეა, ის პერსპექტიულად ითვლება.
აბრეშუმი
დღეს ბიოტექნოლოგები ლაბორატორიაში ქმნიან აბრეშუმს გენეტიკურად მოდიფიცირებული მიკროორგანიზმების გამოყენებით, რომლებიც ფერმენტაციის გზით წარმოქმნიან ცილებს მსუბუქი, გლუვი და ბიოდეგრადირებადი ბოჭკოების მისაღებად. პიონერ კომპანიებს შორის არიან Bolt Threads (Microsilk), Spiber Technologies (Brewed Protein) და AMSilk. მათ მიერ შექმნილი ეკოლოგიურად სუფთა მასალები სიმტკიცითა და რბილობით ტრადიციულ აბრეშუმს ძალიან ჰგავს.
ყავა
ლაბორატორიაში გამოყვანილი ყავა უკვე არსებობს. სტარტაპები, როგორიცაა Coffeesai, ბიორეაქტორებში ზრდიან ყავის უჯრედებს და მხოლოდ სამ კვირაში აწარმოებენ იმ რაოდენობის ნედლეულს, რაც 1 000 ხისგან მიიღება. შემდგომ პროდუქტი იწვება და იფქვება როგორც ჩვეულებრივი ყავა.
კაკაო
ბოლო სამ წელიწადში კაკაოს ფასები სამჯერ გაიზარდა და მოთხოვნა კვლავ მატულობს. სტარტაპები California Cultured და Celleste Bio, აგრეთვე ინდუსტრიის გიგანტი Barry Callebaut, ბიორეაქტორებში მცენარეული უჯრედებიდან ქმნიან კაკაოს ფხვნილსა და ზეთს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ალტერნატივები ჯერ ოფიციალურად დამტკიცებული არ არის, მათ შეუძლიათ სტაბილური წარმოება ტყეების გაჩეხვისა და შრომითი ექსპლუატაციის გარეშე.
წყარო: lovemoney
მსოფლიო
სხვადასხვა
1769432837
ამერიკის საელჩო: „თუ შეერთებულ შტატებში ნებადართულ დროზე დიდი ხნით დარჩებით, შესაძლოა სამუდამოდ აგეკრძალოთ აშშ-ში მოგზაურობა“ - „გულწრფელი შეცდომა“ არ არსებობსსაქართველოში ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩო მოქალაქეებისთვის ინფორმაციას ავრცელებს. „თუ შეერთებულ შტატებში ნებადართულ დროზე დიდი ხნით დარჩებით, შესაძლოა სამუდამოდ აგეკრძალოთ აშშ-ში მოგზაურობა.საკონსულო ოფიცრებს აქვთ სრული წვდომა თქვენს საიმიგრაციო ისტორიაზე და შეიტყობენ წარსული დარღვევების შესახებ. "გულწრფელი შეცდომა" არ არსებობს - ვიზის სწორად გამოყენება თქვენი პასუხისმგებლობაა." - წერს ამერიკის საელჩო "ფეისბუკში".
1769406517
26 იანვარი: როგორი ამინდია მოსალოდნელი საქართველოში?26 იანვარს ქუთაისში უნალექო ამინდს ელოდებიან, დღისით +17 და ღამით +7 გრადუსია მოსალოდნელი.ნალექს არც ოზურგეთში ელოდებიან, დღისით +16 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი +8 გრადუსი იქნება. ბათუმში დღისით ჰაერი +16 გრადუსამდე გათბება, ხოლო ღამით +9 გრადუსი დაფიქსირდება.უნალექო ამინდია ფოთშიც. დღისით +16 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი +9 გრადუსია მოსალოდნელი. ნალექი არც ზუგდიდში იქნება, დღისით ტემპერატურა +16, ღამით კი +6 გრადუსია ნავარაუდევი.სოხუმშიც მზიანი ამინდია. +19 გრადუსია მოსალოდნელი დღისით, ღამით +8 გრადუსი დაფიქსირდება.მესტიაშიც უნალექო დღეა მოსალოდნელი, დღისით +2 გრადუსი იქნება, ღამით კი -7 გრადუსი დაფიქსირდება. ამბროლაურშიც უნალექო ამინდია, ჰაერი +11 გრადუსამდე გათბება, ღამით კი -2 გრადუსი დაფიქსირდება.ასეთივე ამინდია ჭიათურაში, დღისით +11 გრადუსი, ღამით კი 1 გრადუსი დაფიქსირდება. ახალციხეში დღისით +9 გრადუსი, ღამით კი -4 გრადუსი იქნება.ახალქალაქში მზიანი დღეა მოსალოდნელი, დღისით +8, ღამით -3 დაფიქსირდება.ბორჯომშიც უნალექო დღეა, +9 იქნება დღისით, ღამით კი -1 გრადუსი დაფიქსირდება. თოვლია მოსალოდნელი ბაკურიანში, დღისით 4 გრადუსია მოსალოდნელი, ღამით -7 გრადუსი დაფიქსირდება.უნალექო დღეს ელოდებიან გორში, დღისით +9 გრადუსი, ღამის განმავლობაში კი -3 გრადუსი დაფიქსირდება. ცხინვალში ჰაერის ტემპერატურა 9 გრადუსი იქნება, ღამით კი -3 გრადუსი დაფიქსირდება.გუდაურში უნალექო ამინდია მოსალოდნელი, დღის განმავლობაში -1 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი ჰაერის ტემპერატურა -10 გრადუსი იქნება. ომალოშიც მზიანი ამინდია, 0, ღამით კი -10 გრადუსი დაფიქსირდება.ლაგოდეხში უნალექო დღეს ელოდებიან. ჰაერის ტემპერატურა დღის განმავლობაში +8 გრადუსი იქნება, ღამით კი 1 გრადუსი დაფიქსირდება. უნალექო დღე იქნება თელავში, +7 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი -1 გრადუსია ნავარაუდევი.ნალექი არც გურჯაანში იქნება. დღისით +7 გრადუსი, ღამით კი -1 გრადუსი დაფიქსირდება. სიღნაღში უნალექო დღეა მოსალოდნელი, დღისით 9 გრადუსია მოსალოდნელი, ღამით -1 გრადუსი დაფიქსირდება.რუსთავშიც მზიანი დღეა მოსალოდნელი, დღისით +9 გრადუსია მოსალოდნელი, ღამით კი -1 გრადუსი დაფიქსირდება.თბილისშიც მზიან დღეს ელოდებიან. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +9 გრადუსს მიაღწევს, ღამით კი -1 გრადუსი იქნება.
1769237726
მოსალოდნელია წვიმა - უახლოესი დღეების ამინდის პროგნოზიგარემოს ეროვნული სააგენტო 24-26 იანვარს საქართველოში მოსალოდნელი ამინდის შესახებ ინფორმაციას ავრცელებს.სააგენტოს ცნობით, 24-25 იანვარს საქართველოს ცალკეულ რაიონში მოსალოდნელია ნალექიანი ამინდი, ხოლო 26 იანვარს უმეტესად უნალექო ამინდი იქნება.ქ. თბილისში უმეტესად უნალექოდ. ჰაერის ტემპერატურა ღამით -2, 0, დღისით +7, +9 გრადუსი დაფიქსირდება.სანაპირო რაიონებში (ბათუმი, ქობულეთი, ანაკლია, ფოთი): 24 - 25 იანვარს მოსალოდნელია წვიმა, ხოლო 26 იანვარს უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა ღამით +6, +8, დღისით +14 +16 გრადუსი დაფიქსირდება.დასავლეთ საქართველოს დაბლობ რაიონებში (ზესტაფონი, ქუთაისი, სამტრედია, ზუგდიდი, მარტვილი, ოზურგეთი): 24 - 25 იანვარს მოსალოდნელია წვიმა, ხოლო 26 იანვარს უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა ღამით +4, +6, დღისით +13, +15 გრადუსი დაფიქსირდება.დასავლეთ საქართველოს მთიან რაიონებში (ამბროლაური, ონი, ცაგერი, შოვი, ჭიათურა, საჩხერე, ხულო, რიკოთის უღელტეხილი): 24 - 25 იანვარს მოსალოდნელია ნალექი, ხოლო 26 იანვარს უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა ღამით -2, +2, დღისით +10, +12 გრადუსი დაფიქსირდება.დასავლეთ საქართველოს მაღალმთიან რაიონებში (მესტია, ბახმარო): 24 - 25 იანვარს მოსალოდნელია თოვლი, ხოლო 26 იანვარს უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა ღამით -4, -6, დღისით +5, +7 გრადუსი დაფიქსირდება.ქართლში (რუსთავი, ბოლნისი, მარნეული, გარდაბანი, გორი, ცხინვალი): 24 - 25 იანვარს ზოგან მოსალოდნელია ნალექი, უმეტესად თოვლის სახით, ხოლო 26 იანვარს უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა ღამით -4 -6, დღისით +7, +9 გრადუსი დაფიქსირდება.კახეთში (საგარეჯო, თელავი, გურჯაანი, სიღნაღი, ლაგოდეხი, ყვარელი, ახმეტა, დედოფლისწყარო): 24 - 25 იანვარს ზოგან მოსალოდნელია ნალექი, უმეტესად თოვლის სახით, ხოლო 26 იანვარს უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა ღამით -3, -5, დღისით +8, +10 გრადუსი დაფიქსირდება.აღმოსავლეთ საქართველოს მთიან რაიონებში (ახალციხე, ბორჯომი, დუშეთი, თიანეთი, ფასანაური): 24 - 25 იანვარს ზოგან მოსალოდნელია თოვლი, ხოლო 26 იანვარს უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა ღამით -5 -7, დღისით +4, +6 გრადუსი დაფიქსირდება.აღმოსავლეთ საქართველოს მაღალმთიან რაიონებში (ახალქალაქი, წალკა, ბაკურიანი, გუდაური, ომალო): 24 - 25 იანვარს ზოგან მოსალოდნელია თოვლი, ხოლო 26 იანვარს უნალექო ამინდი იქნება. ჰაერის ტემპერატურა ღამით -8, -10, დღისით -2, +2 გრადუსი დაფიქსირდება.
1769060566
როგორი ამინდია მოსალოდნელი საქართველოში?სინოპტიკოსების ინფორმაციით, დღეს საქართველოს მასშტაბით უნალექო ამინდია მოსალოდნელი.ჰაერის მაქსიმალური ტემპერატურა რამდენიმე გრადუსით მოიმატებს,შემცირდება ყინვებიც. თუმცა მომდევნო დღეებში ზოგიერთ რაიონში კვლავ შენარჩუნდება ნალექი, თოვლის სახით. სინოპტიკოსთა თქმით, ცივი ამინდები 24 იანვრამდე გაგრძელდება.„რაც შეეხება შემდეგ დღეებს - 23 იანვრიდან დასავლეთ საქართველოს ზოგიერთ რაიონში, დაბლობში მოსალოდნელია ნალექი წვიმის სახით, მთიან და მაღალმთიან რაიონებში თოვლი, ასევე აღმოსავლეთ საქართველოს დასავლეთ რაიონებში არის მოსალოდნელი ნალექი. თბილისში დღეს უნალექო ამინდია მოსალოდნელი და ჰაერის ტემპერატურა გუშინდელთან შედარებით ორი გრადუსით მოიმატებს", - განაცხადა გარემოს ეროვნული სააგენტოს მოკლევადიანი პროგნოზების განყოფილების უფროსმა დოდო გვაზავამ.
1768888705
როგორი ამინდია მოსალოდნელი საქართველოში20 იანვარს ქუთაისში თოვლია ნავარაუდევი, დღისით +5, ღამით კი -1 გრადუსია მოსალოდნელი.თოვლიანი ამინდია ოზურგეთშიც, დღისით +6 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი +0. ბათუმში თოვას ვარაუდობენ, დღისით ჰაერი +7 გრადუსამდე გათბება, ხოლო ღამით +2 გრადუსი დაფიქსირდება.ნალექიანი ამინდია ფოთშიც. დღისით +7 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი +3 გრადუსია მოსალოდნელი. ზუგდიდში თოვლიანი დღეა მოსალოდნელი, დღისით ტემპერატურა +7, ღამით კი -1 გრადუსია ნავარაუდევი.თოვლია მოსალოდნელი სოხუმში. +5 გრადუსია მოსალოდნელი დღისით, ღამით +0 გრადუსი დაფიქსირდება.მესტიაში თოვლია მოსალოდნელი, დღისით -3 გრადუსი იქნება, ღამით კი -11 გრადუსი დაფიქსირდება. ამბროლაურში თოვლიანი დღეა მოსალოდნელი. ჰაერი დღისით 0 გრადუსია, ღამით კი -7 გრადუსი დაფიქსირდება.ჭიათურაში თოვლია მოსალოდნელი. დღისით +2 გრადუსი, ღამით კი -5 გრადუსი დაფიქსირდება. ახალციხეში თოვლია მოსალოდნელი. დღისით 0 გრადუსია, ღამით კი ტემპერატურა -8 გრადუსი იქნება.ახალქალაქში დღისით 0 გრადუსი, ხოლო ღამით -7 გრადუსი იქნება. მოსალოდნელია თოვლი.ბორჯომშიც ნალექიან ამინდს ვარაუდობენ, 1 გრადუსი იქნება დღისით, ღამით კი -5 გრადუსი დაფიქსირდება. თოვლია მოსალოდნელი ბაკურიანშიც, დღისით -3 გრადუსია მოსალოდნელი, ღამით -12 გრადუსი დაფიქსირდება.თოვლს ვარაუდობენ გორშიც, დღისით +2 გრადუსი, ღამის განმავლობაში კი -2 გრადუსი დაფიქსირდება. ცხინვალშიც თოვლია მოსალოდნელი, ჰაერის ტემპერატურა 1 გრადუსი იქნება, ღამით კი -3 გრადუსი დაფიქსირდება.გუდაურში თოვლია მოსალოდნელი, დღის განმავლობაში -6 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი ჰაერის ტემპერატურა -20 გრადუსი იქნება. ომალოშიც ნალექიანი ამინდი იქნება, დღისით -7, ღამით კი -20 გრადუსი დაფიქსირდება.ლაგოდეხში თოვლს ვარაუდობენ. ჰაერის ტემპერატურა დღის განმავლობაში +0 გრადუსი იქნება, ღამით კი -5 გრადუსი დაფიქსირდება. თოვლია მოსალოდნელი თელავშიც, -1 გრადუსი დაფიქსირდება, ღამით კი -6 გრადუსია ნავარაუდევი.თოვლს ვარაუდობენ გურჯაანშიც. დღისით +0 გრადუსი, ღამით კი -6 გრადუსი დაფიქსირდება. სიღნაღშიც თოვლს ელოდებიან, დღისით -1 გრადუსია მოსალოდნელი, ღამით -7 გრადუსი დაფიქსირდება.თოვლია ნავარაუდევი რუსთავში. დღისით +2 გრადუსია მოსალოდნელი, ღამით კი -1 გრადუსი დაფიქსირდება.თბილისშიც თოვლს პროგნოზირებენ. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +2 გრადუსი იქნება, ღამით კი -1 გრადუსი იქნება.
