• Ƀ/$

არჩევნები ინტერნეტით - შესაძლებლობები და საფრთხეები

27 ოქტომბერი 11:00, 2018 წელი | ანალიტიკა

პირველი მრავალპარტიული არჩევნებიდან ზუსტად 28 წლის შემდეგ, 28 ოქტომბერს საქართველოში ისევ არჩევნებია, მეთოდოლოგია კი ისევ იგივე. მოქალაქეს ხმის მისაცემად ერთ კონკრეტულ საარჩევნო უბანზე მისვლა სჭირდება. 

ჯერ კიდევ 1990 არსებული ტექნოლოგიები არჩევნების დისტანციურად ჩატარების შესაძლებლობის საშუალებას არ იძლეოდა. დღეს ვითარება კარდინალურად შეცვლილია. ტექნიკურად ხმის მიცემა არათუ სხვა ქალაქიდან სხვა სახელმწიფოდანაც კი შესაძლებელია, თუმცა ამისთვის შესაბამისი საკანონმდებლო ბაზის შექმნაა საჭირო.


სრულიად დისტანციური არჩევნები არათუ საქართველოში, იაპონიასა და სკანდინავიის ქვეყნებშიც კი არ არის სადაც ინტერნეტმომხმარებელთა რაოდენობა სრულწლოვანი მოქალაქეების 95%-ს  აჭარბებს. მაგრამ დასაშვებია შერეული სისტემა.


რა უპირატესობა ექნებოდა ინტერნეტით ხმის მიცემის დაშვებას?


1)      ხმის მიცემა სხვა ქალაქიდან. საქართველოში შიდა მიგრაცია საკმაოდ მაღალია. მიზიდულობის ძირითად ცენრს კი თბილისი წარმოადგენს. სხვადასხვა გათვლებით თბილისში 0.5 მილიონზე მეტი ისეთი ადამიანი ცხოვრობს, რომელთა რეგისტრაციის მისამართი სხვა ქალაქი ან სოფელია. მოშორებით მდებარე რეგიონებში 1 გზა 4-5 საათს აჭარბებს, მგზავრობის საფასური კი 15-20 ლარს. ადამიანთა არც თუ ისე მცირე რაოდენობისთვის ეს თანხა მიზერული არ არის. გარდა ამისა იკარგება მთელი დღე. მიუხედავად იმისა რომ კვირა უქმეა. თვითდასაქმებულები მაინც მუშაობენ. გარდა ამისა არსებობს ისეთი სპეციფკური სამსახურები: სასწრაფო, სახანძრო, პოლიცია, სამაშველო... რომელთაც უქმე დღეები არ ეხებათ. შესაბამისად ამომრჩეველთა საკმაოდ დიდი რაოდენობა ვერ ახრხებს პოზიციის დაფიქსირებას.


2)      ხმის მიცემა სხვა სახელმწიფოდან. თუკი არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად ადამიანთა ნაწილი მაინც ახერხებს თბილისიდან რეგიონში წასვლას, იმავე მიზნისთვის საზღვარგარეთიდან დაბრუნება პრაქტიკულად გამორიცხულია. ემიგრანტების რაოდენობა მილიონს აჭარბებს. მართალია მათი დიდი ნაწილი, იქ არალეგალურად ცხოვრობს, მაგრამ არც ლეგალურად გასულების წილია უმნიშვნელო.


3)      დროის ეკონომია. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ამომრჩევლის იურიდიული და ფაქტიური მისამართი ერთმანეთს ემთხვევა, საარჩევნო უბანთან მისვლა, რიგში დგომა და უკან დაბრუნება საშუალოდ 1 საათს ან მეტ დროს მოითხოვს. როდესაც კვირას შესაძლებელია ქალაქგარეთ გასვლა ან დროის სხვამხრივ უფრო საინტერესოდ გატარება.


4)      ეკოლოგიური ფაქტორი. რაც ნაკლები ფურცელი იქნება გამოყენებული მით ნაკლები ხე მოიჭრება. აქვეა მცირე ეკონომიკური ფაქტორიც. მცირე იმიტომ რომ ფურცლის ეკონომიის მიუხედავად მის დისტრიბუციაზე იგივე რესურსი დაიხარჯება.


სრულად ინტერნეტსისტემაზე გადასვლის შემთხვევაში მთლიანად დაიზოგებოდა ბიულეტინების ბეჭვდაზე და დარიგებაზე დახარჯული თანხა, მნიშვნელოვნად შემცირდება ცესკოს ხარჯიც და შედეგები მყისიერად, ხმის მიცემის დასრულებიდან რამდენიმე წუთში გახდება ცნობილი.


თემასთან დაკავსირებით M2B.GE-მ თავის გვერდზე ჩაატარა გამოკითხვა, სადაც გამოკითხულთა 57% დასთანხმდა ინტერნეტით ხმის მიცემის შესაძლებლობას. წინააღმდეგი კი 38% წავიდა. მთავარი შემაფერხებელი ფაქტორი გაყალბების შესაძლებლობის გამარტივების რისკი გახდა. ნულოვანი რისკი პრაქტიკულად არ არსებობს, მაგრამ რეალურად როგორც საბანკო ანგარიშზე არსებული თანხაა უფრო დაცული ვიდრე საფულეში არსებული კუპიურები, ასეა ხმის მიცემის შემთხვევაშიც. დამატებითი უსაფრთხოებისთვის შესაძლებელია ბლოკჩეინ ტექნოლოგიის გამოყენებაც.


შესაბამისი ვერიფიკაციის გავლის შემდეგ, ნებისმიერ ინტერნეტში ჩართული მოწყობილობის მეშვეობით: სმარტფონი, ლეპტოპი, პლანშეტი. არჩევნებში მონაწილეობის დრო 2-3 წუთამდე მცირდება.


უნდა აღინიშნოს, რომ ინტერნეტით ხმის მიცემის პრაქტიკა განსაკუთრებით პოპულარული არც მაღალგანვითარებულ ქვეყნებშია, თუმცა აღნიშნულ ქვეყნებში ფავრცელებულია ელექტრონული არჩევნები, რომელიც ერთგვარ გარდამავალ საშუალებად შეიძლება მივიჩნიოთ. ამომრჩეველი მაინც მიდის უბანზე, მაგრამ იზოგება ქაღალდი და შედეგები მყისიერად ხდება ცნობილი.


მსგავს თემაზე:

პირველი არჩევნები მუგამბეს შემდეგ


ტრამპმა არჩევნებში ჩარევისთვის სანქციების შესახებ განკარგულებას მოაწერა ხელი



სხვა სიახლეები