როცა საქმე ჯანმრთელობას ეხება, ყველა ტემპერატურა ერთნაირი არ არის.მტკიცებულებები მიუთითებს, რომ გაურკვეველ მიზეზთა გამო, დაბალი ტემპერატურა სასარგებლოა დღეგრძელობისთვის, ხელს უწყობს მეტაბოლიზმის გაძლიერებას და დადებითი ეფექტები აქვს უჯრედულ დონეზე.მეორე მხრივ, როგორც ჩანს, გადაჭარბებული სიცხე ადამიანის ორგანიზმზე დიდად კარგ გავლენას არ ახდენს.მაგრამ რა არის სიცივეში ისეთი, რაც შედარების თვალსაზრისით, ასე სასარგებლოა?ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებულ ახალ კვლევაში, მეცნიერებმა გამოავლინეს მექანიზმი, რომელსაც ამ ეფექტში შეაქვს წვლილი და მას მართავს მეტაბოლური ნივთიერება, რომელსაც დიჰიდრობიოპტერინი (BH2) ეწოდება.„მოხარულნი ვართ გაცნობოთ, რომ ზომიერად ცივი ტემპერატურა იწვევს კონკრეტული მეტაბოლიტის — BH2-ის მნიშვნელოვან გამომუშავებას; აღნიშნული ნივთიერება სინთეზირდება და ინახება კუნთოვან ქსოვილში, საიდანაც შემდგომში გამოიყოფა. ამის შემდეგ, BH2 სხეულის სხვა ნაწილებში გადადის, სადაც ის ხელს უწყობს ცილოვანი ჰომეოსტაზის შენარჩუნებას და დაბერების პროცესში ქსოვილთა ჯანმრთელობას უწყობს ხელს“, — ამბობს კიოლნის უნივერსიტეტის მოლეკულური ბიოლოგი დევიდ ვილჩესი.მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერებმა საუკუნეზე მეტია იციან, რომ დაბალი ტემპერატურა ცხოველებში სიცოცხლეს ახანგრძლივებს, მათ შორის ჭიაყელებში, ბუზებში, თევზებსა და მღრღნელებში, ბოლომდე მაინც არ იცოდნენ, როგორ ახერხებს ამას სიცივე.თავიდან მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ ეს შეიძლება პასიური თერმოდინამიკური ეფექტი ყოფილიყო, მაგრამ ბოლო პერიოდში მათ ივარაუდეს, რომ სიცივით გამოწვეული ხანგრძლივი სიცოცხლე აქტიურად რეგულირებადი პროცესია სხეულში, რომელიც ააქტიურებს იმ კონკრეტულ ბიოლოგიურ გზებს, რომლებიც ორგანიზმს გადარჩენაში ეხმარება.რამდენიმე წლის წინ, ვილჩესმა და მისმა კოლეგებმა აღმოაჩინეს, რომ ცივმა ტემპერატურამ მავნე ცილოვანი გროვების მოშორება გამოიწვია ნემატოდ ჭიაყელა Caenorhabditis elegans-ში — გაააქტიურა უჯრედული სტრუქტურები, სახელად პროტეასომები, რომლებიც ცილოვან ნარჩენებს შლიან.ახალ კვლევაში მეცნიერებმა შეისწავლეს ასეთი რეაგირების გამომწვევი სისტემური სიგნალები და ივარაუდეს, რომ ამაში შეიძლება ჩართული იყოს მეტაბოლიტები — მეტაბოლური პროცესების შედეგად წარმოქმნილი პატარა მოლეკულები.C. elegans-ზე ჩატარებულ ექსპერიმენტებში მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ზომიერად ცივი ტემპერატურის ზემოქმედება (15 °C, რომელიც ჭიაყელების სიცოცხლეს ახანგრძლივებს) ზრდის ფერმენტის, სახელად CAT–4-ის გამომუშავებას დიდწილად ჭიაყელების კუნთებში, რაც თავის მხრივ ასტიმულირებს მეტაბოლიტ BH2-ის გამომუშავებას.წარმოქმნის შემდეგ, BH2 გადაადგილდება სხვა ქსოვილებში, სადაც ის გარდაიქმნება ბიოაქტიურ მოლეკულა ტეტრაჰიდრობიოპტერინად (BH4), რომელიც ფერმენტ PAH–1-ს საშუალებას აძლევს, წარმოქმნას ამინომჟავა, სახელად ტიროზინი.ჯგუფმა დაადგინა, რომ ამ გზის ხელშეშლა ამცირებს იმ სარგებელს სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე, რაც სიცივის ზემოქმედების ქვეშ მყოფ ჭიაყელებზე ნახეს; ეს კი იმაზე მიუთითებს, რომ დაბალი ტემპერატურის ეფექტები დღეგრძელობაზე უბრალოდ ნელი მეტაბოლიზმის პასიური შედეგი კი არ არის, არამედ ნაწილობრივ განპირობებულია აქტიურად რეგულირებადი ბიოლოგიური პროცესით, რომელიც კუნთოვანი უჯრედებიდან იწყება.ცალკეულ ექსპერიმენტებში მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ მათ მიერ გამოვლენილი გზა ასევე აძლიერებს ცილების ჯანსაღ ჰომეოსტაზს და თრგუნავს მავნე ცილების აგრეგაციას ჰანტინგტონის დაავადების მქონე სამოდელო ჭიაყელებში.„ეს აღმოჩენა მიუთითებს, რომ კონკრეტულად ერთი ქსოვილის, მაგალითად კუნთის მიზანში ამოღებამ შეიძლება მოგვცეს ორგანიზმის მასშტაბის დაცვა. ეს კი ახალ გზას უხსნის თერაპიულ მიდგომებს“, — ამბობს ვილჩესი.ალბათ ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ მკვლევრებმა აღმოაჩინეს მტკიცებულებები, რომლებიც მიუთითებს, რომ ამ მექანიზმის ფუნქციონირებისთვის დაბალი ტემპერატურა აუცილებელი არ არის.ჭიაყელას კუნთებში CAT–4-ის დონის გაძლიერებით, ჯგუფმა მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობა ნორმალურ და თბილ ტემპერატურაზეც გაზარდეს, რაც მიუთითებს, რომ შესაძლებელია სიცივის ზოგიერთი სასარგებლო ეფექტის მიღება სხეულის ტემპერატურის დაწევის გარეშე.„გულწრფელად გაკვირვებულები დავრჩით, როდესაც აღმოვაჩინეთ, რომ დანამატმა მნიშვნელოვნად გაზარდა სიცოცხლის ხანგრძლივობა, სტანდარტულ და უფრო მაღალ ტემპერატურაზეც კი. ადამიანის უჯრედებზე ჩატარებული შემდგომი ექსპერიმენტები გვიბიძგებს, მოვიძიოთ მკურნალობის ისეთი მეთოდები, რომლებიც სხეულის ტემპერატურის ცვლილების გარეშე ახდენენ სიცივის სასარგებლო ზემოქმედების იმიტირებას“, — ამბობს ვილჩესი.ცალკეულ ექსპერიმენტებში, რომლებშიც გამოყენებული იყო ჰანტინგტონის დაავადებასა და ამიოტროფულ გვერდით სკლეროზთან (ALS) დაკავშირებული ცილების გამომუშავებისთვის გენეტიკურად მოდიფიცირებული ადამიანის უჯრედები, მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ უჯრედების BH2-ით გამდიდრებამ შეამცირა არანორმალური ცილების დაგროვება.გარდა ამისა, კიდევ ერთმა ექსპერიმენტმა აჩვენა, რომ BH2-ისა და ტიროზინის დანამატებმა შეამცირა დაპროგრამებული უჯრედული სიკვდილის ნიშნები ადამიანის იმ მოტორულ ნეირონებში, რომლებიც ატარებენ ALS-თან დაკავშირებულ მუტაციას, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ამ გზას ასევე შეუძლია ნეიროდეგენერაციისგან დაცვა.აუცილებლად უნდა აღინიშნოს, რომ ჯერჯერობით ეს შედეგები მიღებულია მხოლოდ ნემატოდებსა და ადამიანის უჯრედებზე ჩატარებულ ექსპერიმენტებში; შესაბამისად, საჭირო იქნება კიდევ მრავალი კვლევა, ვიდრე ვიფიქრებთ იმაზე, თუ როგორ შეიძლება ამ ეფექტების უსაფრთხოდ გამოყენება ცოცხალ პაციენტებში.თუმცა, კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ვუახლოვდებით იმის დადგენას, თუ როგორ უზრუნველყოფს სიცივე სიცოცხლის ხანგრძლივობის გაზრდას; შესაძლოა, ერთ დღეს ჩვენც შევძლოთ ამის განხორციელება.კვლევა ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნდა.მომზადებულია uni-koeln.de-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით.წყარო: პირველი არხი

საქართველოს მთავრობამ შტატგარეშე თანამშრომლების ანაზღაურებაზე 2026 წლის 9 თვეში 521.980 მლნ ლარი დახარჯა. ეს კი 2025 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 46 მლნ ლარით მეტია. ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის მიხედვით, წინა წელს შტატგარეშეთა ხელფასებზე ხაზინიდან 475.888 მლნ ლარი დაიხარჯა.აღსანიშნავია, რომ ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშში არ არის მითითებული, თუ რამდენი შტატგარეშე თანამშრომელი მუშაობს სხვადასხვა სამინისტროში, სსიპ-სა თუ ააიპ-ში.ამავე დოკუმენტის მიხედვით, შტატგარეშეებთან ერთად 2026 წელს გაიზარდა შტატიანი მოხელეების სახელფასო ფონდიც. გასული წლის 9 თვეში მათზე ჯამში 2.210 მლრდ-ს ხელფასები გაიცა, მიმდინარე წელს კი 2.495 მლრდ ლარი.რაც შეეხება წლიურ მაჩვენებელს, ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს საქართველოს მთავრობამ შტატგარეშე თანამშრომლების ანაზღაურებაზე 684.245 მლნ ლარი დახარჯა.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში დღეს კონგრესის შუალედური არჩევნები გაიმართება. არჩევნების დაწყებამდე წინასწარი ხმის მიცემის უფლებით 54 მილიონზე მეტმა ამომრჩეველმა ისარგებლა. კონგრესის შუალედურ არჩევნებში ამერიკელი ამომრჩევლები წარმომადგენელთა პალატის 435-ვე წევრს, ხოლო კონგრესის 100 წევრიდან 35-ს ირჩევენ.ამჟამად, აშშ-ის კონგრესის ორივე პალატას „რესპუბლიკელები“ აკონტროლებენ. აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში 218 „რესპუბლიკელი“, 214 „დემოკრატი“, ერთი დამოუკიდებელი წევრი და ორი თავისუფალი ადგილია. სენატში 53 „რესპუბლიკელი“, 45 „დემოკრატი“ და 2 დამოუკიდებელი სენატორია, რომლებიც კენჭისყრაში „დემოკრატებთან“ ერთად მონაწილეობენ.ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეები რამდენიმე შტატის გუბერნატორსაც ირჩევენ.ipn.ge

სადგურის მოედანზე, გადასასვლელი ხიდის ტერიტორიაზე ხანძარია.ცეცხლი ერთ-ერთ მაღაზიაში გაჩნდა.როგორც საქართველოს საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურში აცხადებენ, ადგილზე მობილიზებულია სახანძრო-სამაშველო ბრიგადები და მიმდინარეობს ხანძრის ქრობის პროცესი.ამ დროისთვის სხვა დეტალები უცნობია.

ახალი პროფესიის დაუფლება, კარიერული მიმართულების შეცვლა თუ უკვე არსებული ცოდნის გაღრმავება - სწავლის დაწყება ნებისმიერ ასაკში არის შესაძლებელი. სწორედ ამ შესაძლებლობის შექმნის მიზნით, საქართველოს ბანკი პროფესიულ აკადემიებში სასტიპენდიო პროგრამას ახორციელებს. პროგრამის ფარგლებში, ბანკი დაინტერესებულ პირებს შესაძლებლობას აძლევს, 20-მდე პარტნიორ პროფესიულ აკადემიაში, 100%-იანი დაფინანსებით დაეუფლონ მათთვის საინტერესო პროფესიას და მიიღონ პრაქტიკული ცოდნა სხვადასხვა მიმართულებით. პროგრამაზე განაცხადების მიღება დაიწყო. დეტალური ინფორმაციისთვის ეწვიეთ ვებგვერდს. რა მიმართულებებს მოიცავს სასტიპენდიო პროგრამა?სასტიპენდიო პროგრამა სხვადასხვა სფეროს აერთიანებს, მათ შორისაა: ტექნოლოგიები: მონაცემთა ინჟინერია, Data Analytics & BI Development (SQL & Power BI), Python, AI აგენტები და ავტომატიზაცია, კიბერუსაფრთხოება; დიზაინი: გრაფიკული და 3D დიზაინი, AI + გრაფიკული დიზაინი, არქიტექტურის დიზაინი; მარკეტინგი: კონტენტ მარკეტინგი, MarTech, UX/UI ქოფირაითინგი; ფინანსები და ბიზნესი: ფინანსური ანალიზი, ბუღალტრული აღრიცხვა, ადამიანური რესურსების მართვა; კულინარია: მზარეულისა და კონდიტერის პროფესიები. რომელ აკადემიებშია შესაძლებელი სწავლა?საქართველოს ბანკი პროფესიული განათლების მიმართულებით 20-მდე პარტნიორ აკადემიასა და სასწავლებელთან თანამშრომლობს. მათ შორისაა: აგრარული უნივერსიტეტის კულინარიის აკადემია, Tbilisi School of Communication, Academy of Digital Industry, Smart Academy, IT Academy STEP, Headvice, BDO Academy, ScaleUp, სქილვილი, AgileSchool, Smart Fish Academy, Edutech Academy, Craft – კრაფტ მეწარმეობის აკადემია, ნეომაინდ აკადემია, Sky21, რე ედუქეითი, ელექტრონული აკადემია, დიზაინის ინსტიტუტი და ღვინისა და გასტრონომიის აკადემია. აკადემიების შესახებ დეტალური ინფორმაციის მისაღებად ეწვიეთ ვებგვერდს. ვის შეუძლია სასტიპენდიო პროგრამაში მონაწილეობა?სასტიპენდიო პროგრამაში მონაწილეობის მიღება საქართველოს ნებისმიერ მოქალაქეს შეუძლია, რომელსაც ახალი პროფესიის დაუფლება ან საკუთარი ცოდნისა და უნარების განვითარება სურს. სტიპენდიატები წინასწარ განსაზღვრული კრიტერიუმების საფუძველზე შეირჩევიან.როგორ უნდა შეავსო განაცხადი?სასტიპენდიო პროგრამაში მონაწილეობის მისაღებად დაინტერესებულმა პირებმა უნდა შეავსონ ელექტრონული განაცხადის ფორმა და წარადგინონ სამოტივაციო წერილი ვებგვერდზე. განაცხადების პირველადი გადარჩევის შემდეგ, შერჩეული კანდიდატები შესაბამისი აკადემიისგან გასაუბრებაზე მიიღებენ მოწვევას. საჭიროების შემთხვევაში, შერჩევის პროცესი დამატებით ტესტირებას ან პროფესიული უნარების შემოწმებასაც ითვალისწინებს.განაცხადების მიღება 24 ნოემბრის ჩათვლით გაგრძელდება.პარტნიორი აკადემიების, სასწავლო კურსების, შერჩევის კრიტერიუმებისა და განაცხადის შევსების შესახებ დეტალური ინფორმაციის მისაღებად ეწვიეთ ვებგვერდს.აღმოაჩინე საქართველოს ბანკის მიერ შექმნილი განათლების შესაძლებლობები ვებგვერდზე. საქართველოს ბანკი - განათლების მთავარი მხარდამჭერი. 

სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ კრიტიკის კომპანია „ბიოლის“ დამფუძნებელი ეხმაურება. თამაზ მჭედლიძის  განცხადებით, ბიზნესის საქმიანობა არა მხოლოდ უცხოელი ვიზიტორების მოზიდვას, არამედ ადგილობრივი ეკონომიკისთვის შემოსავლის შექმნასაც ემსახურება. როგორც ის განმარტავს, „ბიოლის“ სტუმრების ნახევარი საქართველოს მოქალაქეა, ხოლო კომპანიაში ჩადებული ინვესტიციიდან მას 20 წლის განმავლობაში მოგება არ მიუღია. დამფუძნებელი კრიტიკოსებს კომპანიის საჯარო ფინანსური ანგარიშგების გაცნობისკენ მოუწოდებს."კომერსანტი" მჭედლიძის პოსტს უცვლელად გთავაზობთ:,,ჩემმა ბოლო პოსტებმა დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია.თურმე მხოლოდ უცხოელებზე და საკუთარ გამდიდრებაზე ვზრუნავ და ლამის ქართველების სიღარიბეშიც მე ვარ დამნაშავე.მე კი ვამაყობ, რომ ჩვენს ქვეყანაში შევქმენი ადგილი, რომლის გამოც შეძლებულ უცხოელებს, რომელთათვისაც მთელი მსოფლიო ხელმისაწვდომია, სწორედ საქართველოში ჩამოსვლა უნდათ.ისინი აქ ტოვებენ ფულს, რომლითაც ხელფასები გაიცემა, პროდუქტებისა და მომსახურების საფასური იფარება და ბიუჯეტი ივსება. ეს თანხები მთელი ამ სილამაზის შენარჩუნებასაც ხმარდება. ტყის, ტერიტორიისა და ინფრასტრუქტურის მოვლას, ყოველდღიურ შრომას.კიდევ ერთი მითი: „ქართველებისთვის ეს ხელმიუწვდომელია. ამხელა ფულს ვინ გადაიხდის?“მითების შემქმნელებო, იმედი უნდა გაგიცრუოთ: ბიოლის სტუმრების ნახევარი ქართველებია. დიახ, ამას საქართველოს მოქალაქეებისთვის სპეციალური ფასდაკლებებიც უწყობს ხელს. მაგრამ მაინც — ნახევარი.თუ მასწავლით, როგორ ვიტაქსაო Rolls-Royce-ით ჩვეულებრივი ტაქსის ტარიფით და არ გავკოტრდე — კი ბატონო! ნობელის პრემია ეკონომიკაში გარანტირებულია!და ნუღარ ფანტაზირებთ, თითქოს აქ ფულს ნიჩბით ვხვეტავ. 20 წელია, ბიოლიში მხოლოდ ფულს ვდებ და დღემდე მოგების სახით ერთი თეთრიც არ მიმიღია.ამავე დროს, ჩემს მიერ შექმნილი ბიზნესი უკვე წლებია სხვებს შემოსავალს აძლევს, ხელფასებსა და გადასახადებს იხდის.არ გჯერათ? კლავიატურა გამოიყენეთ: კომპანიის ფინანსური ანგარიშგება საჯაროდ ხელმისაწვდომია. ჩემს გამდიდრებაზე ჭორაობის მაგივრად ციფრებს გაეცანით!P. S. მეწარმეებსა და მათ გუნდებს მივმართავ: თუ ჩვენ არ გამოვალთ კომფორტის ზონიდან და საჯაროდ არ ავხსნით ასეთ საკითხებს, მითების ბურუსში ცხოვრებას გავაგრძელებთ.  არ უნდა ვითმინოთ ჩუმად შეურაცხყოფა იმ ადამიანებისგან, რომლებმაც კლავიატურაზე კაკუნი კი ისწავლეს, მაგრამ ელემენტარული მიზეზშედეგობრივი კავშირების გარტყმაშიც კი არ არიან",- წერს თამაზ მჭედლიძე.